جایگاه رده شناختی نظام مطابقه گویش ابوزیدآبادی از منظر رویکرد مطابقه متعارف

برخلاف بیشتر زبان های ایرانی که نظام مطابقه در آن ها تنها برای بازنمایی مشخصه های شخص وشمار در سطح بند مطرح است، گویش ابوزیدآبادی از این سازوکار دستوری هم برای نشان دادن مشخصه های شمار و جنسیت میان عناصر زبانی در سطح گروه اسمی و هم مشخصه های شخص، شمار و جنس در سطح بند استفاده می نماید. از این رو، پژوهش حاضر برآن است تا جایگاه گویش ابوزیدآبادی را براساس رویکرد رده شناسی مطابقه متعارف (Corbett, ۲۰۰۶) روشن سازد، و ابعاد گوناگون نظام مطابقه آن را به طور جامع تحلیل نماید. سرانجام عوامل موثر بر فرآیند مطابقه که سبب تشکیل روابط نامتعارف مطابقه در این گویش می شوند، را شناسایی نماید. منظور از مطابقه متعارف، شفاف ترین و سرنمون ترین الگو های مطابقه است که نسبت به گونه های دیگر کاربرد بی نشان تری دارد. این پژوهش، از روش ترکیبی برای گردآوری داده ها و بررسی الگوهای مطابقه استفاده نموده است. یافته ها نشان می دهند که مطابقه فعلی این گویش گرایش شدیدی به نامتعارف بودگی دارد (۳۰/۷۳ درصد نامتعارف، ۷۰/۲۶ درصد متعارف). این انحراف از متعارف بودگی عمدتا از شش عامل نحوی و معنایی سرچشمه می گیرد: (۱) ضمیراندازی، (۲) واژه بست بودن نشانگر مطابقه ناشی از پدیداری الگوی ساختاری نیمه کنایی، (۳) روابط مطابقه غیرمحلی در بندهای پیچیده (ازجمله بندهای موصولی، شرطی و همپایه)، (۴) عدم تطابق ارزش‎های مطابقه (یا مطابقه معنایی)، (۵) نشانه های پنهان از مشخصه های شمار و جنسیت در اسم های عام و جمع، و (۶) کنترل گرهای ناهمگون. همچنین، در رده بندی جامعی که از جنبه های مختلف نظام مطابقه گویش ابوزیدآبادی فراهم شد، ناسازگاری برخی از ویژگی های مطابقه این گویش با مطابقه دیگر گونه های زبان های ایرانی روشن گردید.

کلیدواژه ها:

نظام مطابقه ، رویکرد متعارف ، گویش ابوزیدآبادی ، زبان های ایرانی ، رده شناسی