نشانه-معناشناسی گفتمان بعثت حضرت موسی(ع) (مطالعه موردی سوره قصص)

قرآن به عنوان معجزه آسمانی، دربردارنده مفاهیمی چند لایه است که برای بهره گیری ازآن ها می بایست به مطالعه فرآیند شکل گیری معنی پرداخت. در این میان نشانه-معناشناسی گفتمان با واکاوی نظام مند گفتمان به تبیین کارکردها و مراحل تولید و دریافت معانی می پردازد. در پژوهش پیش رو آیات ۲۹ تا ۳۸ سوره قصص براساس نظام های گفتمانی نشانه-معناشناسی گرمس و فونتنی با روش توصیفی-تحلیلی بررسی می شوند. این آیات، داستان بعثت حضرت موسی(ع)و نخستین ماموریت تبلیغی ایشان را با نظام های گفتمانی مختلف روایت می کنند. بررسی نشان می دهد در جریان بعثت، با مشاهده آتش در صحرا و حرکت موسی(ع)به سوی آن، نظام گفتمانی تنشی-کنشی، طرحواره ای ناهمسو دارد. با شروع ماموریت، معنا در بعد تعاملی فضای گفته پردازی (دعوت به توحید)، درنظام گفتمانی تنشی جاری است که از سوی کنش گزار اصلی (خداوند)، با نوسان های مختلفی در ابعاد عاطفی و شناختی همراه است. به دلیل معجزاتی که احساس و نیز ادراک را درگیر می سازند، گفتمان بر پایه تنش تنظیم شده است. افزون بر این، مرکز عملیات گفتمان، در چارچوب ربوبیت و وحدانیت است تا عملکرد تبلیغی موسی(ع)در راستای اقناع مخاطب برای پذیرش این ابژه ارزشی باشد. در این نظام گفتمانی مرکب، الگوی تنشی در بستر تکانه ها، پربسامد است اما موسی(ع) ادراکات را به عنوان ابزار اقناع در الگوی کنشی القائی برمی گزیند.

کلیدواژه ها:

عامل های گفته پرداز ، نظام های گفتمانی ، الگوی تنشی ، بعثت حضرت موسی(ع)