تبیین خصوصیات فنی و هنری کاشی کاری حرم مطهر رضوی در دوره جمهوری اسلامی
محل انتشار: فصلنامه جلوه هنر، دوره: 18، شماره: 2
سال انتشار: 1405
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 13
فایل این مقاله در 29 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد
- صدور گواهی نمایه سازی
- من نویسنده این مقاله هستم
استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:
شناسه ملی سند علمی:
JR_JJHJOR-18-2_003
تاریخ نمایه سازی: 22 آبان 1405
چکیده مقاله:
هنر کاشی کاری از شاخص ترین تزیینات حرم امام رضا (ع) بوده و در طول تاریخ موردتوجه هنرمندان قرار گرفته و سابقه استفاده از آن به سده پنجم هجری بازمی گردد. این عنصر تزیینی در هر دوره ای به لحاظ شیوه های بصری، اصول ساختاری و کارکردی همواره نسبت به ادوار گذشته تغییراتی داشته است. هدف از این پژوهش مطالعه فنی و هنری کاشی کاری های حرم مطهر رضوی در دوره جمهوری اسلامی با تاکید بر صحن های پیامبر اعظم و جمهوری اسلامی است. سوالات مطرح شده در این پژوهش بر این اساس است: ۱- کاشی کاری حرم مطهر رضوی ازلحاظ فنی و هنری در دوره جمهوری اسلامی چه ویژگی هایی داشته و وجوه افتراق و اشتراکشان با کاشی های به کاررفته در حرم در ادوار گذشته چیست؟ ۲- عوامل موثر بر کاشی کاری های حرم امام رضا (ع) در دوران بعد از انقلاب چیست؟ این پژوهش از نوع کیفی و روش پژوهش به شیوه توصیفی تحلیلی و با رویکرد تطبیقی صورت گرفته و جمع آوری اطلاعات، به روش کتابخانه ای و میدانی است. نتایج حاصله نشان می دهد که بیشترین نقوش در این دو صحن گیاهی، هندسی و حیوانی بوده است. نسبت های معماری اعم از وسعت زیاد، عدم تناسب ارتفاع طاق نما و نور زیاد ورودی به داخل صحن در صحن های بعد از انقلاب رعایت نشده و باعث شده که نقوش به خوبی دیده نشوند. بیشترین تغییرات در طرح و نقش ها شامل عدم هماهنگی کل سردر به لحاظ طرح و رنگ، ترنج های ابداعی، رنگ های جدید و تلفیق نقوش گیاهی و هندسی، محدود شدن نقش گل و حیوانی به پرندگان، کاربرد یک نقش تکراری برای نماسازی، عدم همخوانی طراحی اسلیمی و ختایی با طراحی سنتی مختص کاشی کاری می شود که صرفا کپی غیراصولی نقوش از گذشته بوده است. کتیبه ها به لحاظ مضمون، کاربرد و شکل به ترتیب به ۶ و ۳ و ۳ دسته تقسیم می شود. همچنین سه اصل استفاده از هنر اصیل ایرانی موازی و همسو با مفاهیم مذهبی مستتر و احترام به سبک هنرمندان پیشین و ارزش نهادن به تاریخچه هنری حرم و رعایت نسبت های معماری و هماهنگی با طرح، نقش و رنگ و با توجه به فاصله دید زائر در این دوره رعایت نشده است. عوامل مختلفی نظیر سلایق و اهداف تصمیم گیران و برنامه ریزان آستان قدس رضوی، تعدد هنرمندان و سبک های مختلف طراحی، تاثیرگذار بوده و درنهایت در این دوره برخلاف ادوار پیشین کاشی کاری به لحاظ فنی و هنری از سیاستی کلی پیروی نمی کند و به نوعی سلیقه ای عمل شده است.
کلیدواژه ها:
نویسندگان
علیرضا شیخی
دانشیار گروه صنایع دستی، دانشکده هنرهای کاربردی، دانشگاه هنر ایران، تهران، ایران، نویسنده مسئول.
امیرحسین عباسی شوکت آباد
دانشجوی دکتری تاریخ تطبیقی و تحلیلی هنراسلامی، دانشکده هنر، دانشگاه شاهد، تهران، ایران
مراجع و منابع این مقاله:
لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :
