تحلیل کیفی تجربه مخاطبان در ادراک مکان های تاریخی - گردشگری با استفاده از واقعیت افزوده؛ مطالعه موردی سرای میرزا جلیل در بازار تاریخی تبریز

چکیدهبا گسترش فناوری های نوین، واقعیت افزوده به عنوان یک واسطه تجربه ساز می تواند شیوه تعامل انسان با مکان های تاریخی - گردشگری را بازتعریف کند. پژوهش حاضر با هدف واکاوی کیفی تجربه مخاطبان در ادراک مکان های تاریخی – گردشگری در بستر واقعیت افزوده انجام شده و بر سرای میرزا جلیل، یکی از بناهای تاریخی بازار تبریز، به عنوان مطالعه موردی متمرکز است. این پژوهش با اتکا بر رویکرد کیفی و ازطریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته گردآوری شده است. داده ها با بهره گیری از روش تحلیل مضمون شامل کدگذاری سه مرحله ای مضامین پایه، سازمان دهنده و فراگیر تحلیل شده است. یافته ها نشان می دهد که واقعیت افزوده تجربه بازدید را از مواجهه ای ایستا و اطلاعات محور به فرایندی چندبعدی، پویا، تحلیلی و مشارکتی تبدیل می کند. تحلیل مضمون، سه مقوله فراگیر شامل «توانمندسازی زنجیره مشاهده، درک و یادگیری»، «غنی سازی تجربه احساسی – تخیلی و ذهنی» و «تعامل هوشمند و مشارکت فعال کاربر» را آشکار ساخت. نتایج بیانگر آن است که واقعیت افزوده با ارتقای خوانش کالبدی – تاریخی مکان، هدایت توجه و تسهیل یادگیری موقعیت مند، ادراک تحلیلی کاربران را تقویت می کند و همزمان از طریق ایجاد هیجان، حس حضور و افزودن عناصر بازی وار، تجربه شناختی و احساسی آنان را تعمیق می بخشد. علاوه بر این، قابلیت های تعاملی و شخصی سازی، کاربران را از مشاهده گر منفعل به مشارکت کننده فعال و خودراهبر تبدیل می کند. نتایج پژوهش فهم رابطه انسان – مکان را در بستر فناوری های نوظهور، گسترش و نشان می دهد واقعیت افزوده می تواند فرایندهای سواد فضایی، خوانش مکان و تجربه فرهنگی را ارتقا دهد. این یافته ها برای برنامه ریزی محیطی، مدیریت میراث فرهنگی و توسعه گردشگری هوشمند دارای دلالت های کاربردی مهمی است.

کلیدواژه ها:

واقعیت افزوده ، ادراک مکان ، تجربه مخاطبان ، میراث فرهنگی ، سرای میرزا جلیل ، برنامه ریزی محیطی