برساخت اجتماعی وفاق ملی از منظر زنان بلوچ؛ مطالعه کیفی در میان زنان تحصیلکرده در شهر زاهدان

وفاق ملی، صرفا محصول توافق نخبگانی، قانون گذاری یا سازوکارهای سیاسی نیست، بلکه به طور بنیادینی ریشه در ناخودآگاه جمعی، فرهنگ و تجربه اجتماعی شهروندان دارد. با توجه به اهمیت وفاق ملی در جامعه ایران با تنوع قومی و نقش زنان به عنوان کنشگران کلیدی، هدف مطالعه حاضر کشف و واکاوی تجربه و ادراک زنان بلوچ از وفاق ملی است. مطالعه حاضر مطالعه ای کیفی است که در سال ۱۴۰۴ و در شهر زاهدان انجام شد. تعداد ۲۸ زن بلوچ وارد مطالعه شدند و بعد از مصاحبه نیمه ساختاریافته، داده ها به روش تحلیل مضمون، تجزیه وتحلیل شد. نتیجه تحقیق نشان داد که مشارکت کنندگان تعلق خاطر عمیقی به مفهوم وطن دارند؛ باوجوداین، ادراک و تجربه بی عدالتی اجتماعی موجب شده است که عموما تحقق انسجام و وفاق ملی را در پرتو عدالت تعریف کنند. مفهوم وفاق ملی را می توان بر بنیاد استعاره ای چون «فرش بلوچی» ملاحظه کرد. چهار مضمون برساخت شده عبارت اند از درهم بافتگی ایران شهری، عدالت فراگیر، حکمرانی مسئولانه و عاملیت وفادار. براین اساس، پدیده ساختاری وفاق ملی، متکی بر بافتاری فرهنگی - تاریخی با محوریت عدالت فراگیر است؛ چشم اندازی برای تقویت انسجام اجتماعی و نوسازی حکمرانی در عمل. علاوه براین، وفاق ریشه در تعاملات انسانی، ادراک ها، اراده ها و کنشگری وفادارانه نیز دارد. این ترکیب مفهومی، ظرفیت شکل دهی به بستری عملی برای سیاست گذاری های مبتنی بر ارتقای عدالت اجتماعی، اعتماد عمومی و درنهایت سرمایه اجتماعی را فراهم می سازد. علیرغم مشارکت کنندگان زن، وفاق ملی در این تحقیق، برساختی جنسیتی نداشت که پیشنهاد می شود در مطالعات آینده به آن پرداخته شود.

کلیدواژه ها:

وفاق ملی ، ایران ، عدالت اجتماعی ، زنان بلوچ ، درهم بافتگی ایران شهری