خودسازی به مثابه راه نجات: پژوهشی تطبیقی در نهج البلاغه و دمه پده

خودسازی و نقش آن در فرآیند نجات، یکی از مضامین بنیادین و مشترک در سنت های دینی و فلسفی است که در دو متن نهج البلاغه و دمه پده، به گونه ای متمایز اما هم راستا به آن توجه شده است. پژوهش حاضر با رویکردی تطبیقی، به واکاوی مفهوم «خودسازی» در این دو منبع می پردازد و می کوشد با تمرکز بر تداخل ها و تمایزهای مفهومی، فهمی ژرف تر از نحوه مواجهه این دو دیدگاه دینی با «خود» در مسیر نجات ارائه دهد . دمه پده (Dhammapada)، یکی از متون کهن بودایی است که به زبان پالی نگاشته شده و مجموعه ای از سروده های منسوب به بودا را در قالب اشعار کوتاه گرد آورده است . این اثر بر خویشتن کاوی در مسیر نجات تاکید دارد . در مقابل، نهج البلاغه مجموعه ای از خطبه ها، نامه ها و حکمت های منسوب به امام علی(ع) است که ضمن پرداختن به مسائل معنوی، اخلاقی و اجتماعی، توجهی عمیق به موضوع خودسازی، تقوا، و آمادگی برای معاد دارد . یافته های پژوهش نشان می دهد که هر دو متن، «خودسازی» را کانونی در فرآیند نجات تلقی می کنند، اما نوع نگاه در این دو متفاوت است . در دمه پده، نجات امری درونی، فردی و تدریجی است که از طریق رهایی از وابستگی ها و تسلط بر خود حاصل می شود؛ در حالی که در نهج البلاغه، خودسازی در سایه اتصال به خداوند با مفاهیمی همچون آخرت و تقوا پیوند می یابد . این پژوهش، با برجسته ساختن نسبت ها و افتراق های مفهومی میان دو متن، بستری برای فهم تطبیقی از مفهوم نجات در دو دیدگاه اسلامی و بودایی فراهم می آورد و بر اهمیت بازخوانی تطبیقی ادیان تاکید می ورزد

کلیدواژه ها:

نهج البلاغه ، دمه پده ، نفس ، خودسازی ، نجات شناسی