بررسی مولفه های بافتاری موثر بر شکل گیری گفتمان کتاب معانی الاخبار شیخ صدوق

: این پژوهش با هدف بازشناخت عوامل موثر بر شکل گیری گفتمان حاکم بر کتاب معانی الاخبار شیخ صدوق انجام شده است. پرسش اصلی آن است که چگونه بافتارهای کلان بر محتوا، روش و گزینش های روایی این اثر موثر بوده  است. روش تحقیق، توصیفی- تحلیلی بوده و داده ها با استفاده از چارچوب مفهومی تحلیل گفتمان تاریخی، واکاوی شده است. یافته ها نشان می دهد که فضای نسبتا باز سیاسی و فرهنگی عصر آل بویه، زمینه ساز طرح آشکارتر معارف شیعی در قالب احادیث مربوط به ولایت و فضایل اهل بیت(ع) شده است. همچنین، روحیه نص گرایی و اخباری گری اعتدالی حوزه قم و ری که در شخصیت صدوق متبلور است، باعث گردیده تا روش غالب در این کتاب، تبیین معانی مبتنی بر نصوص روایی باشد و حتی در مواردی مانند مسئله «سهو النبی»، دیدگاه های خاص آن حوزه را منعکس کند. به علاوه، ماهیت فقه الحدیثی کتاب، که آن را نخستین اثر مستقل در این عرصه معرفی می کند، موجب به کارگیری روش هایی مانند تشکیل خانواده حدیث، توجه به سبب صدور و حمل بر تقیه برای رفع تعارضات شده است. این مقاله با پیوند زدن متن کتاب به شرایط تاریخی نگارش آن، گامی در راستای خوانشی نوین از متون کهن حدیثی برمی دارد

کلیدواژه ها:

آل بویه ، تحلیل گفتمان ، معانی الاخبار ، شیخ صدوق