واکاوی ترجمه اسم فعل «علیکم» در قرآن و نهج البلاغه؛ گونه شناسی معادل های فارسی و بررسی خطاهای ترجمه

قرآن کریم و پس از آن نهج البلاغه استوارترین متون دینی و ادبی هستند. عدم آگاهی لازم گاه به ارائه ترجمه ای نادرست انجامیده است. از نمونه هایی که برخی مترجمان خطا داشته اند، برگردان اسم فعل «علیکم» است، نظر به اهمیت مسئله، پژوهش حاضر با روش توصیفی تحلیلی در پی پاسخ به این سوال برآمده که گونه شناسی معادل های فارسی در برگردان اسم فعل «علیکم» و بررسی خطاهای ترجمه آن در قرآن کریم و نهج البلاغه چگونه است؟ یافته ها نشان داد که در قرآن عبارت «علیکم انفسکم» به معنای: «احفظوا انفسکم» است. بررسی ۷۰ ترجمه نشان داد که هفت گونه ترجمه عرضه شده است. پنج گونه آن عبارتند از: «بر شما است»، «لازم است»، «بر شما باد»، «دریابید». این ترجمه ها به دلیل عدم دقت در ساختار نحوی و معنای لغوی اسم فعل «علیکم» برگردان نادرستی ارائه کرده اند. دو ترجمه: «حفظ کنید» و «مراقب باشید» بر اساس ساختار معنایی اسم فعل «علیکم»، ترجمه صحیح هستند. در هفت جای نهج البلاغه، اسم فعل «علیکم» با حرف جر «ب» («علیکم ب ...») به کار رفته است. در ۲۵ ترجمه معادل های این ساختار بررسی گردید. یافته ها نشان داد که غالب ترجمه های ارائه شده نادرست هستند. پربسامدترین ترجمه های نادرست در چهار دسته قرار دارند: «بر شماست»، «لازم است»، «بر شما باد» و «توصیه می کنم». برای ترجمه صحیح باید توجه داشت که اسم فعل «علیکم» با حرف جر «ب»؛ «علیکم بکذا»، به معنای «افعلوه» (آن را انجام دهید) است. معنای «انجام دهید» باید با جار و مجرور پس از آن همگون شود، لذا برای مثال وقتی امام علی(ع) فرموده است: «فعلیکم بالتناصح فی ذلک» معادل صحیح آن: «نصیحت کنید» می شود.

کلیدواژه ها:

اسم فعل «علیکم» ، قرآن ، نهج البلاغه ، گونه شناسی معادل های فارسی ، خطاهای ترجمه