بررسی دلالت های مفهومی "عزت" و "ذلت" در خطبه حضرت زینب(س) با تکیه بر نظریه پدیدارشناسی ادموند هوسرل

خطبه منسوب به حضرت زینب(س) در مجلس شام، یکی از متون پساعاشورایی است که در آن مفاهیم بنیادینی همچون عزت اهل بیت(ع) و ذلت دشمنان آنان در بستر تجربه زیسته تاریخی و کنش گری زبانی تبلور می یابند. این مفاهیم در متن مذکور صرفا در چارچوب های اخلاقی یا ارزشی مطرح نمی شوند، بلکه در قالب پدیدارهایی معنادار و تجربه شده، در مواجهه با ساختار قدرت و حافظه تاریخی ظاهر می گردند. با وجود اهمیت این خطبه، بخش قابل توجهی از مطالعات پیشین بر تحلیل های کلامی، تاریخی و بلاغی متمرکز بوده و به رویکرد فلسفی- تحلیلی آن ها به ویژه از منظر پدیدارشناسی کمتر توجه شده است. پژوهش حاضر بر آن است تا با اتکا به چارچوب نظری پدیدارشناسی ادموند هوسرل، به واکاوی نحوه بازنمایی مفاهیم عزت و ذلت در متن خطبه بپردازد. بر این اساس، دو پرسش اصلی دنبال می شود: نخست، این مفاهیم چگونه در ساختار زبانی و محتوایی خطبه بازنموده شده اند؟ دوم، این بازنمایی ها چه نسبتی با هویت سازی اهل بیت(ع) و تصویرسازی از یزیدبن معاویه دارند؟ ضرورت این پژوهش در پر کردن خلا روش شناختی موجود در تحلیل مفاهیم دینی از منظر فلسفه مدرن نهفته است. این پژوهش می کوشد تا با صورت بندی دوباره مفاهیم عزت و ذلت به مثابه پدیدارهای معنابخش، افق جدیدی در تحلیل متون دینی عاشورایی بگشاید که در آن، تجربه انسانی، زبان دینی و قدرت تاریخی در گفت وگویی پدیدارشناسانه بازفهم می شوند

کلیدواژه ها:

پدیدارشناسی ، هویت ، گفتمان قدرت ، هوسرل ، خطبه حضرت زینب (س)