صورت بندی جامعه شناختی رابطه برادری در قرآن کریم

پژوهش حاضر با هدف صورت بندی جامعه شناختی مفهوم «برادری» در قرآن کریم انجام شده است. در این مطالعه،  رابطه برادری از نگاه  قرآن نه صرفا به منزله ی فضیلت اخلاقی، بلکه به عنوان سازوکاری اجتماعی برای تولید نظم، انسجام و تعلق جمعی در جامعه مومنان تبیین می شود. با بهره گیری از رویکرد میان رشته ای و تلفیق روش تفسیر موضوعی با نظریه های جامعه شناسی رابطه برادری در سه سطح تحلیلی خرد، میانه و کلان بررسی گردیده است. در سطح خرد، برادری در قالب روابط عاطفی و کنش های اعتمادآفرین میان مومنان جلوه گر می شود؛ در سطح میانه، در نهادهایی همچون زکات، وقف و پیوند مهاجر و انصار نهادینه می گردد و در سطح کلان، در قالب امت واحده به ساخت هویتی و تمدنی جهان اسلام معنا می بخشد. یافته ها نشان می دهد که قرآن از طریق بازتعریف پیوندهای خویشاوندی در چارچوب ایمان، نوعی سرمایه اجتماعی دینی و نظام هنجاری درونی پدید می آورد که کارکرد آن حفظ انسجام، عدالت و تعاون در جامعه است. براین اساس، رابطه برادری در قرآن کریم الگویی از همبستگی اخلاقی و معنوی ارائه می دهد که در آن ایمان، هم بنیان معرفتی روابط انسانی و هم ضمانت اجرایی نظم اجتماعی مورد نظر در قرآن است. این الگو می تواند مبنایی برای بازاندیشی در مفهوم همبستگی و توسعه چارچوب های بومی در علوم اجتماعی فراهم آورد

کلیدواژه ها:

قرآن کریم" ، برادری ایمانی" ، همبستگی اجتماعی" ، " ، امت واحد"