کاربرد الگوی تلفیقی SWOT-QSPM در تعیین راهبردهای مدیریت تولید و بازاریابی زرشک در استان خراسان جنوبی

زرشک به عنوان یکی از محصولات راهبردی و مزیت دار کشاورزی ایران، نقش مهمی در اقتصاد کشاورزی و تامین معیشت خانوارهای روستایی استان خراسان جنوبی ایفا می کند. با وجود تولید ۹۸ درصد زرشک کشور در این استان، چالش هایی نظیر ضعف در فرآوری، بازاریابی و اثرات تغییرات اقلیمی مانع بهره برداری کامل از این مزیت شده است. هدف پژوهش حاضر، شناسایی عوامل داخلی و خارجی موثر بر تولید و بازاریابی زرشک و تعیین و اولویت بندی راهبردهای توسعه ای مطلوب با استفاده از چارچوب تحلیلی عوامل استراتژیک SWOT و QSPM در قالب آمیخته بازاریابی است. داده های مورد نیاز پژوهش از طریق تکمیل پرسشنامه و مصاحبه با کارشناسان مرتبط با حوزه تولید و بازاریابی محصولات کشاورزی در سازمان های جهاد کشاورزی، صنعت، معدن، تجارت، اتاق بازرگانی بیرجند و باغداران پیشرو استان خراسان جنوبی بدست آمد. نتایج تحقیق نشان داد از میان راهبردهای چهارگانه ارائه شده در ماتریس تحلیل وضعیت، استراتژی های تهاجمی راهبرد اصلی برای مدیریت کارآمد و اثربخش تولید و بازاریابی محصول زرشک است. با توجه به نتایج ماتریس برنامه ریزی کمی راهبردی، « ایجاد برند منطقه ای/ ملی زرشک و ثبت نشان جغرافیایی(GI)»، « تکمیل زنجیره ارزش و ایجاد صنایع تبدیلی و فرآوری »، « تثبیت جایگاه مقام اول تولید زرشک در کشور و دنیا » و « تلفیق دانش بومی و نوین جهت کاهش آثار خشکسالی » بالاترین جذابیت راهبردی را در بین راهبردهای تدوین شده داراست. انتظار می رود با اجرای راهبردهای یادشده، بستر مناسبی برای توسعه پایدار و تبدیل زرشک از یک «محصول خام محلی» به یک «محصول فرآوری شده، برنددار و صادرات محور» فراهم شود.

کلیدواژه ها:

آمیخته بازاریابی ، استراتژی ، تحلیل استراتژیک ، توسعه بازار ، زرشک