عوامل موثر بر پذیرش روش خشکه کاری برنج توسط پذیرندگان در استان گلستان: تلفیق نظریه های رفتار برنامه ریزی شده و انگیزش حفاظت

یکی از روش های کاهش مصرف آب در کشت برنج، ترویج روش خشکه کاری برنج است. با این حال، علی رغم مزیت های فراوان، سطح پذیرش آن در بین کشاورزان اندک است. این تحقیق با استفاده از دو نظریه رفتار برنامه ریزی شده و انگیزش حفاظت، عوامل موثر بر پذیرش روش خشکه کاری برنج در بین پذیرندگان این روش در استان گلستان را مورد بررسی قرار داده است. جامعه آماری تحقیق را ۳۵۵ کشاورز خشکه کار برنج در سطح استان گلستان تشکیل داده اند که بر اساس جدول کرجسی و مورگان ۱۸۶ نفر از آن ها به عنوان نمونه انتخاب شدند. نمونه گیری با روش خوشه ای چندمرحله ای در هر یک از شهرستان ها و به صورت تصادفی در روستاهای مورد مطالعه انجام شد. ابزار سنجش متغیرها پرسشنامه محقق ساخته بود که روایی آن بر اساس نظرات کارشناسان تایید شد. روایی همگرا و واگرا و پایایی سازه ها در مدل معادلات ساختاری نیز بر اساس شاخص های AVE، CR و آلفای کرونباخ تایید شد. پس از جمع آوری و دسته بندی داده ها از روش آمار توصیفی و استنباطی در محیط نرم افزار SPSS۲۵ و همچنین برای استخراج مدل معادلات ساختاری از نرم افزار Smart PLS۳ استفاده شد. یافته ها نشان داد، آسیب پذیری درک شده، شدت درک شده، کارآیی پاسخ، خودکارآمدی درک شده، نگرش به خشکه کاری و هنجارهای ذهنی به ترتیب با ضریب ۶۲۰/۰، ۷۱۲/۰، ۵۵۸/۰، ۶۴۲/۰، ۶۹۸/۰ و ۵۸۶/۰، تاثیر مثبت و معنی داری و عامل هزینه های پاسخ با ضریب ۶۶۰/۰-، تاثیر منفی و معنی دار بر روی پذیرش خشکه کاری برنج در بین کشاورزان دارند. این نتایج ضرورت توجه به ادراکات و باورهای کشاورزان درباره ادراک نسبت به کم آبی و پیامدهای آن و همچنین منافع و کارآیی روش های مقابله با آن مانند خشکه کاری را مورد تاکید قرار می دهد.

کلیدواژه ها:

ادراک ، نگرش ، خودکارآمدی ، کارایی پاسخ ، هنجار