ابن جوزی و سیاست مذهبی بغداد در روزگار المستضیء و الناصر

سال انتشار: 1404
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 28

فایل این مقاله در 28 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_HII-35-67_001

تاریخ نمایه سازی: 21 آبان 1405

چکیده مقاله:

سده ششم قمری همزمان است با افول حاکمیت سلجوقیان در بغداد و نیرومند شدن حنبلیان به ­سان یک جناح و گفتمان سیاسی-­دینی در آن. دو خلیفه عباسی یعنی المستضیء و الناصر با اینکه هر دو حنبلی بودند، دو سیاست دینی متفاوت را در پیش گرفتند که آنها را به ترتیب سیاست «حنبلی­ گرا» و «هم گرایانه» می­نامیم. بسیاری از چهره ­های بغدادی را می توان بر پایه هواداری از یکی از این دو رویکرد تقسیم کرد. ابن­ جوزی که سه نقش واعظ، تاریخ­ نویس و کنشگر سیاسی را در خود جمع کرده بود، دوره هر دو خلیفه را تجربه کرد. در عین حال که او با حنبلی ­گرایی همسویی داشت و در روزگار المستضیء از مهم ترین نمایندگان آن بود، با جهت­ گیری هم گرایانه غالب بر شخصیت الناصر همدل نبود و در روزگار خلافت او، در قامت یکی از رهبران جناح حنبلی ­گرا ظاهر شد. مقاله حاضر درصدد است کنش­  های سیاسی-­دینی ابن­جوزی و همچنین مناسبات او با شخصیت­ های برجسته بغداد را در بستر دو سیاست دینی پیش­گفته و جناح ­های هم­ پیوند با آنها بررسی کند. در زندگی و کنش های ابن­جوزی می­توان تحولات مهم تاریخ دینی و سیاسی بغداد را دنبال کرد و فراتر از آن، می توان آن را نمونه ای گویا از درهم تنیدگی دین، سیاست و هویت مذهبی در بغداد عباسی دانست.

نویسندگان

محمد احمدی منش

استادیار پژوهشکده تحقیق و توسعه علوم انسانی (سمت)، تهران، ایران

مراجع و منابع این مقاله:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :
  • ابن ­اثیر، عزالدین ابوالحسن (۱۴۱۷ق/۱۹۹۷م)، الکامل فی التاریخ، تصحیح عمر ...
  • ابن­جوزی، جمال­الدین ابوالفرج عبدالرحمن­بن علی (۱۴۱۲/۱۹۹۲م)، المنتظم فی تاریخ الامم ...
  • ابن­تغری بردی، جمال­ الدین ابی­المحاسن یوسف (۱۳۵۷ق/۱۹۳۸م)، النجوم الزاهره فی ...
  • ابن­جبیر، ابوالحسین محمدبن ­احمد­ [بی­تا]، رحله، بیروت: دار و مکتبه ...
  • ابن­رجب، عبدالله احمد­بن احمد­بن­ رجب (۱۴۲۵ق/۲۰۰۵م)، الذیل علی طبقات الحنابله، ...
  • ابن­ساعی، ابوطالب علی­بن­ انجب تاج­الدین (۱۳۵۳ق/۱۹۳۴م)، الجامع المختصر فی عنوان ...
  • ابن­ساعی، ابوطالب علی­بن­ انجب تاج­الدین (۱۳۰۹ق)، مختصر اخبار الخلفاء، بولاق: ...
  • ابن­ساعی، ابوطالب علی­بن­ انجب تاج­الدین [بی­تا]، نساء الخلفاء المسمی جهات ...
  • ابن­طقطقی، محمد­بن­ علی­بن­ طباطبا [بی­تا]، الفخری فی الآداب السلطانیه و ...
  • ابن­فوطی، کمال­الدین ابوالفضل (۱۳۷۴/۱۴۱۵)، مجمع الآداب فی معجم القاب، تحقیق ...
  • ابن­کثیر، عمادالدین ابوالفداء اسماعیل­بن­عمر (۱۴۰۸ق/۱۹۸۸م)، البدایه و النهایه، ج۱۲، ۱۳، ...
  • ابن­کثیر، عمادالدین ابوالفداء اسماعیل­بن­عمر (۱۴۱۳ق/۱۹۹۳م)، طبقات الشافعیین، تحقیق احمد عمر ...
  • ابن­مسلمه دمشقی، رشیدالدین ابوالعباس (۱۴۲۵ق/۲۰۱۰م)، المشیخه البغدادیه، تحقیق عامر حسن ...
  • ابن­واصل، جمال­الدین محمد­بن­سالم (۱۴۳۱ق/۲۰۱۰م)، کتاب التاریخ الصالحی، تصحیح عمر عبدالسلام ...
  • بنداری، فتح­بن ­علی(۱۹۷۱م)، مختصر سنا البرق الشامی، تحقیق رمضان ششن، ...
  • ابوشامه، شهاب­الدین ابومحمد (۱۳۶۶ق/۱۹۴۷م)، تراجم رجال القرنین السادس و السابع ...
  • ذهبی، شمس­الدین محمدبن­احمد­بن­عثمان (۱۴۱۳ق/۱۹۹۳م)، تاریخ الاسلام و وفیات المشاهیر و ...
  • ذهبی، شمس­الدین محمدبن­احمد­بن­عثمان (۱۴۰۴ق/۱۹۸۴م)، سیر اعلام النبلاء، تصحیح بشار عواد ...
  • سبکی، تاج­الدین عبدالوهاب­بن ­تقی­الدین (۱۴۱۳ق)، طبقات الشافعیه الکبری، تصحیح محمود ...
  • صفدی، صلاح­الدین خلیل­بن ­ایبک (۱۴۲۰/۲۰۰۰م)، الوافی بالوفیات، تصحیح احمد الارناووط ...
  • قفطی، جمال­الدین ابی­الحسن ­علی­بن ­یوسف (۱۹۰۳)، تاریخ الحکماء، تحقیق Julius ...
  • منصوربن­ مظفر، محمد­بن ­تقی­الدین عمر­بن ­شاهنشاه الایوبی [بی­تا]، مضمار الحقائق ...
  • یافعی، ابومحمد عفیف­الدین عبدالله (۱۴۱۷ق/۱۹۹۷م)، مرآه الجنان و عبره الیقظان ...
  • سبط ابن­جوزی، یوسف­بن ­قزاوغلی­بن­ عبدالله (۱۴۳۴ق/۲۰۱۳م)، مرآه الزمان فی تواریخ ...
  • عالم ­زاده، هادی (۱۳۷۴)، «ابن­جوزی»، دائره المعارف بزرگ اسلامی، ج۳، ...
  • عالم­ زاده، هادی (۱۳۷۹)، «اندیشه­های دینی، کلامی، سیاسی و اجتماعی ...
  • قربان­ نژاد، پریسا (۱۳۹۹)، «بانیان و مشایخ رباط­های بغداد و ...
  • مصطفی جواد (۱۴۲۶ق/۲۰۰۶م)، الربط الصوفیه البغدادیه و اثرها فی الثقافه ...
  • نخجوانی، هندوشاه (۱۳۵۷ش)، تجارب السلف در تواریخ خلفا و وزرای ...
  • ولوی، علی­محمد و سیده گلنوش کاردان (۱۳۹۶)، «سنخ­شناسی عملکرد سیاسی ...
  • Laoust, H. (۱۹۹۳), “IBN al-DJawzi”, Encyclopaedia of Islam, Second Edition ...
  • Makdisi, George (۱۹۹۷), Ibn ʿAqīl: Religion and Culture in Classical Islam, ...
  • Mason, Herbert (۱۹۷۲), Two Statesmen of Medieval Islam, The Hague: Mouton ...
  • Trimingham, Spencer(۱۹۷۱), The Sufi Orders in Islam, Oxford: Clarendon Press ...
  • Abū Šāma, Š. A.M. (۱۹۴۷). Tarāǰīm Rīǰāl al-Qarnayn al-Sādis wa-l-Sābiʿ ...
  • Ībn al-Aṯīr, ʿI. A. (۱۹۹۷). al-Kāmīl fī al-Taʾrīḵ. Ed. Umar ...
  • Makdisi, George (۱۹۹۷). Ībn Ibn ʿAqīl: Religion and Culture in ...
  • Mason, Herbert (۱۹۷۲). Two Statesmen of Medieval Islam. The Hague: ...
  • Mustafa, J. (۲۰۰۶). Al-Rubut al-Sufiyya al-Baghdadiyya wa atharuha fi al-thaqafa ...
  • Valavi, A. M. and Kardan, S. G. (۲۰۱۸). “The Typology ...
  • نمایش کامل مراجع