واکاوی کنشگری وزرای سلجوقی در قبال اسماعیلیان و پیامدهای آن بر فرسایش نهاد دیوان سالاری (از برکیارق تا مسعودبن محمود)

سال انتشار: 1404
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 35

فایل این مقاله در 21 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_HII-35-67_002

تاریخ نمایه سازی: 21 آبان 1405

چکیده مقاله:

نهاد وزارت در عصر سلجوقی به ویژه در دوران پس از ملکشاه، کانون تلاقی مصلحت های کلان دولت و ضرورت های بقای شخصی کارگزاران بود. مسئله اصلی این پژوهش تبیین چگونگی تاثیر کنش های متناقض وزرای سلجوقی در مواجهه با جنبش اسماعیلیه بر فرسایش ساختار دیوان سالاری است. یافته های تحقیق با رویکرد توصیفی-تحلیلی نشان می دهد که کنشگری وزرا در این دوره، از سیاست تقابلی نظام الملکی به سمت راهبردهای چندگانه تغییر جهت داد که در سه الگوی تقابل مقتدرانه مانند نظام الملک و سعدالملک آوجی، ائتلاف تاکتیکی مانند ابوالقاسم درگزینی و مجدالملک بلاسانی و مدارای راهبردی مانند انوشیروان بن خالد و خطیرالملک میبدی، قابل دسته بندی است. دستاورد پژوهش حاکی از آن است که استفاده ابزاری برخی وزرا از توان فدائیان برای حذف رقبای دیوانی و همچنین رواج اتهام باطنی گری توسط نائبان دولت علیه یکدیگر، منجر به تخلیه نهاد وزارت از نخبگان کارآمد و جایگزینی منطق توطئه به جای عقلانیت بوروکراتیک شد. این فرایند در کنار عواملی چون تضعیف سنت دبیری و غلبه نظامیان، فرسایش درونی دیوان سالاری را شتاب بخشید و مسیر زوال اقتدار سلجوقی را هموار کرد.

نویسندگان

محسن پرویش

استادیار گروه تاریخ دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

مراجع و منابع این مقاله:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :
  • ابن اثیر، عزالدین ابوالحسن علی بن محمد (۱۳۸۵ق)، الکامل فی ...
  • ابن جوزی، ابوالفرج عبدالرحمن بن علی (۱۴۱۲ق)، المنتظم فی تاریخ ...
  • ابن خلدون، عبدالرحمن بن محمد (۱۳۶۳)، العبر، ترجمه عبدالمحمد آیتی، ...
  • ابوالفداء، اسماعیل بن علی (۱۴۱۷)، تاریخ ابی الفداء، ج۱، بیروت: ...
  • اصغری، پروین، محمدعلی چلونگر و علی اکبر عباسی (۱۳۹۶)، «بررسی ...
  • اقبال آشتیانی، عباس (۱۳۳۸)، وزارت در عهد سلاطین بزرگ سلجوقی، ...
  • بارتولد، واسیلی ولادیمیرویچ (۱۳۷۵)، ترکستان نامه، ترجمه کریم کشاورز، تهران: ...
  • بنداری اصفهانی، فتح بن علی (۱۳۵۶)، زبده النصره و نخبه ...
  • پاکتچی، احمد (۱۳۸۵)، «تاویل در قرآن کریم، تاویل در فرآیند ...
  • تتوی، احمدبن محمد (۱۳۸۲)، تاریخ الفی، تصحیح غلامرضا طباطبایی مجد، ...
  • جوینی، عطاملک محمدبن محمد (۱۳۷۵)، تاریخ جهانگشای، تصحیح محمد قزوینی، ...
  • حاجی خلیفه، مصطفی بن عبدالله (۱۳۷۶)، ترجمه تقویم التواریخ، ج۱، ...
  • خواندمیر، غیاث الدین بن همام الدین (۱۳۵۵)، دستور الوزراء، تهران: ...
  • دفتری، فرهاد (۱۳۷۸)، تاریخ و عقاید اسماعیلیه، ترجمه فریدون بدره ...
  • ذهبی، محمدبن احمد (۱۴۰۹)، تاریخ الاسلام، ج۳۳، بیروت: دار الکتب ...
  • راوندی، محمدبن سلیمان (۱۳۶۴)، راحه الصدور و آیه السرور، تصحیح ...
  • شرفی صفا،حبیب(۱۴۰۱) آشیانه وزارت: خاندان وزرای درگزینی در عهد سلجوقی، ...
  • صدرالدین حسینی، ابی الفوارس (۱۹۳۳)، اخبار الدوله السلجوقیه، تصحیح محمد ...
  • صدقی، ناصر (۱۳۸۹)، «تاریخ نگاری ایران عصر سلجوقی و مسئله ...
  • ظهیری نیشابوری، ناصرالدین (۱۳۳۲)، سلجوق نامه، تهران: خاور.. ...
  • عمادالدین کاتب، محمدبن محمد (۱۴۲۵)، تاریخ دوله آل سلجوق ، ...
  • لمبتون، آن (۱۳۶۳)، سیری در تاریخ ایران بعد از اسلام، ...
  • غزالی، ابوحامد (۱۹۶۴)، فضائح الباطنیه و فضائل المستظهریه، تصحیح عبدالرحمن ...
  • منشی کرمانی، ناصرالدین (۱۳۶۴)، نسائم الاسحار من لطائم الاخبار، تصحیح ...
  • نظام الملک، ابوعلی حسن بن علی (۱۳۴۷)، سیاست نامه، به ...
  • یاوری، نگین (۱۳۹۴)، نظام الملک، تهران: نشر ماهی.. ...
  • یوسفی، جمیله و اسماعیل حسن زاده (۱۳۹۷)، «تاثیر اقطاع داری ...
  • https://doi.org/۱۰.۲۲۰۵۱/hii.۲۰۱۸.۲۱۳۲۹.۱۷۲۵Lewis, Bernard (۱۹۶۷), The Assassins: A Radical Sect in Islam, ...
  • Hodgson, Marshall G. S. (۱۹۷۴), The Secret Order of Assassins, ...
  • Safi, Omid (۲۰۰۶), The Politics of Knowledge in Premodern Islam: ...
  • Abū al-Fīdāʾ, I. ʿA. (۱۹۹۶). Tārīḵ Abī al-Fīdāʾ. V.۱. Beirut: ...
  • Ībn al-Jawzī, A.ʿA. (۱۹۹۲). Al-Muntaẓam fī Tārīkh al-Mulūk wa al-Umam ...
  • Monšī Kermānī, N. (۱۹۸۵). Nasāʾim al-Aṣḥār mīn Laṭāʾīf al-Aḵbār. Edited ...
  • Sedghi, N. (۲۰۱۰). "Historiography of Iran in the Seljuk Era ...
  • نمایش کامل مراجع