واکاوی کنشگری وزرای سلجوقی در قبال اسماعیلیان و پیامدهای آن بر فرسایش نهاد دیوان سالاری (از برکیارق تا مسعودبن محمود)
محل انتشار: مجله تاریخ اسلام و ایران، دوره: 35، شماره: 67
سال انتشار: 1404
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 35
فایل این مقاله در 21 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد
- صدور گواهی نمایه سازی
- من نویسنده این مقاله هستم
استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:
شناسه ملی سند علمی:
JR_HII-35-67_002
تاریخ نمایه سازی: 21 آبان 1405
چکیده مقاله:
نهاد وزارت در عصر سلجوقی به ویژه در دوران پس از ملکشاه، کانون تلاقی مصلحت های کلان دولت و ضرورت های بقای شخصی کارگزاران بود. مسئله اصلی این پژوهش تبیین چگونگی تاثیر کنش های متناقض وزرای سلجوقی در مواجهه با جنبش اسماعیلیه بر فرسایش ساختار دیوان سالاری است. یافته های تحقیق با رویکرد توصیفی-تحلیلی نشان می دهد که کنشگری وزرا در این دوره، از سیاست تقابلی نظام الملکی به سمت راهبردهای چندگانه تغییر جهت داد که در سه الگوی تقابل مقتدرانه مانند نظام الملک و سعدالملک آوجی، ائتلاف تاکتیکی مانند ابوالقاسم درگزینی و مجدالملک بلاسانی و مدارای راهبردی مانند انوشیروان بن خالد و خطیرالملک میبدی، قابل دسته بندی است. دستاورد پژوهش حاکی از آن است که استفاده ابزاری برخی وزرا از توان فدائیان برای حذف رقبای دیوانی و همچنین رواج اتهام باطنی گری توسط نائبان دولت علیه یکدیگر، منجر به تخلیه نهاد وزارت از نخبگان کارآمد و جایگزینی منطق توطئه به جای عقلانیت بوروکراتیک شد. این فرایند در کنار عواملی چون تضعیف سنت دبیری و غلبه نظامیان، فرسایش درونی دیوان سالاری را شتاب بخشید و مسیر زوال اقتدار سلجوقی را هموار کرد.
کلیدواژه ها:
نویسندگان
محسن پرویش
استادیار گروه تاریخ دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران
مراجع و منابع این مقاله:
لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :