نویافته هایی از زندگی ملا محمدباقر یزدی: ریاضی دانی از عهد صفوی

سال انتشار: 1404
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 39

فایل این مقاله در 37 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_HII-35-67_006

تاریخ نمایه سازی: 21 آبان 1405

چکیده مقاله:

ملا محمدباقربن زین العابدین یزدی از ریاضی دانان برجسته عصر صفوی است[۱] که امروزه کمتر شناخته می شود و اطلاعات محدودی درباره زندگی او در دسترس است. وی پس از خواجه نصیرالدین طوسی و غیاث الدین کاشانی، در شمار بزرگ ترین ریاضی دانان دوران اسلامی قرار دارد. مسئله تحقیق آن است که چه اطلاعات بیشتری درباره زندگی ملا محمدباقر یزدی از میان اسناد و مدارک می توان یافت. در این مقاله، شواهدی نویافته درباره زندگی و وفات او ارائه شده است؛ البته برخی قطعی و برخی احتمالی؛ که سرنخ هایی تازه از تاریخ مرگ، خانواده، آثار و شاگردانش به دست می دهد و تاکنون مورد بررسی قرار نگرفته اند. همچنین نشانه هایی از ارتباط احتمالی او با شیخ بهایی مطرح می شود. یافته های تحقیق عبارت است از اینکه براساس شواهد معتبر، او تا سال ۱۰۵۴ق. زنده بود و پیش از ۱۰۶۹ق. درگذشته است. بنابراین او در دوران سلطنت شاه عباس اول (۹۹۶-۱۰۳۸ق) متولد شده و طبق تقدیمیه مطلع الانوار، تا دوران شاه صفی (۱۰۳۸-۱۰۵۲ق) زنده بود و در دوران شاه عباس دوم (۱۰۵۲-۱۰۷۷ق) از دنیا رفت. فرزند و نوه او نیز در علوم ریاضی نقش آفرین بوده اند و شاگردانی چون عبدالرزاق کاشی، محمدحسین اردبیلی، سید ابراهیم اردوبادی و محمدامین وقاری از محضرش بهره برده اند. آثار ریاضی و نجومی او بیش از آن چیزی است که قربانی در کتاب زندگینامه ریاضی دانان دوره اسلامی ذکر کرده است. همچنین ادعاهای سید جلال طهرانی درباره دستخط یزدی قابل اعتماد نیست؛ در عوض شواهد معتبری درباره دستخط فرزند و نوه او در دست است. [۱]. برای آشنایی با جایگاه علما و دانشمندان دوره صفوی ن. ک. به: کشاورز، چلونگر و منتظرالقائم، ۱۳۹۶: ۱۴۷-۱۴۹.

نویسندگان

زهرا پورنجف

دانشجوی دکتری تاریخ علم، پژوهشکده تاریخ علم، دانشگاه تهران، تهران، ایران

امیرمحمد گمینی

دانشیار پژوهشکده تاریخ علم، دانشگاه تهران، تهران. ایران.

مراجع و منابع این مقاله:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :
  • آقابزرگ طهرانی (۱۴۰۳ ق)، الذریعه الی تصانیف الشیعه، ج۱۴، ۱۵، ...
  • پورنجف، زهرا (۱۳۹۲)، «ترجمه، تصحیح و شرح شرح مقاله دهم ...
  • پورنجف، زهرا (بهار و تابستان ۱۳۹۹)، «بررسی محتوای رساله مجموع ...
  • پورنجف، زهرا و امیرمحمد گمینی (۱۴۰۴)، «روش نویافته محمدباقر یزدی ...
  • تابش، یعقوب، سید هاشم آقاجری و عطاءالله حسنی (۱۳۹۶)، «تاثیر ...
  • حائری، عبدالحسین (۱۳۵۰)، فهرست کتابخانه مجلس شورای ملی (کتب خطی ...
  • حسینی اردکانی، سید احمد (۱۳۹۲)، فهرست نسخه های خطی مرکز ...
  • درایتی، مصطفی (۱۳۹۰-۱۳۹۳)، فهرستگان نسخه های خطی ایران (فنخا)، ج۵، ...
  • روضاتی، محمدعلی (۱۳۸۷)، نخستین دو گفتار: پیرامون گوشه هایی از ...
  • شاملو، ولی قلی بن داودقلی (۱۳۷۵)، قصص خاقانی، تصحیح حسن ...
  • صدرایی خویی، علی (۱۳۹۱)، شیخ بهایی مخزن اسرار سیر و ...
  • عصارزادگان، نرگس (۱۴۰۲)، «مروری بر آثار قاسم علی قائنی ریاضی ...
  • عمید، حسن (۱۳۶۴)، فرهنگ فارسی عمید، ج۱، تهران: امیرکبیر.. ...
  • قاضی بن کاشف الدین محمد (۲۰۱۴م)، جام جهان نمای عباسی، ...
  • قربانی، ابوالقاسم (۱۳۴۷)، دو ریاضی دان ایرانی و شمه ای ...
  • قربانی، ابوالقاسم (۱۳۷۵)، زندگینامه ریاضی دانان دوره اسلامی، تهران: مرکز ...
  • مدرس رضوی، محمدتقی (۱۳۵۴ش)، احوال و آثار قدوه محققین و ...
  • کشاورز، زهراسادات، محمدعلی چلونگر و اصغر منتظرالقائم (۱۳۹۶)، «تبیین و ...
  • مستوفی بافقی، محمدمفید (۱۳۸۴)، جامع مفیدی، به کوشش ایرج افشار، ...
  • ملازاده، محمد هانی (۱۳۹۳)، «بهاءالدین عاملی محمدبن عزالدین حسین»، دانشنامه ...
  • وقاری طبسی یزدی، محمدامین (۱۳۸۵)، گلدسته اندیشه: منشآت مولانا محمدامین ...
  • وقاری طبسی یزدی، محمدامین (۱۴۰۱)، کلیات اشعار وقاری طبسی یزدی، ...
  • مهدوی، مصلح الدین (۱۳۸۶)، اعلام اصفهان، ج۱، ۲، اصفهان: سازمان ...
  • کتابخانه آستان قدس، ۱۲۱۳۲. ...
  • کتابخانه آستان قدس، ۱۲۲۴۵. ...
  • کتابخانه دانشکده ادبیات مشهد، ۲/۷ فیاض. ...
  • کتابخانه شهید مطهری، ۴/۶۹۷. ...
  • کتابخانه شهید مطهری، ۶۹۹. ...
  • کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران، ۲۹۵. ...
  • کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران، ۳۸۴۶. ...
  • کتابخانه مجلس، ۱۶۱. ...
  • کتابخانه مجلس، ۱۷۳. ...
  • کتابخانه مجلس، ۱۴۵۵۲. ...
  • کتابخانه مجلس، ۲/۶۷۵۸. ...
  • کتابخانه مجلس، ۷۵۳ ط. ...
  • کتابخانه مجلس، ۷۸۲۲. ...
  • کتابخانه مرکز احیاء مبراث علمی قم، ۴۲۰۵. ...
  • کتابخانه ملک، ۶۲۲۲.۲. ...
  • کتابخانه ملی تهران، ۲۰۱۴۰-۵. ...
  • کتابخانه ملی تهران، ۲۰۲۷. ...
  • کتابخانه ملی تهران، ۳۶۲. ...
  • Brockelmann, Carl (۱۹۹۲), Geschichte der arabischen Litteratur, vol.۲, Leiden: Brill.. ...
  • Djafari Naini, Alireza. (۱۹۸۳) “A New Type of Numbers in ...
  • King, David (۱۹۹۹), World-Maps for Finding the Direction and Distance ...
  • Rashed, Roshdi (۲۰۱۵), Classical Mathematics from al-Khwārizmī to Descartes, translated ...
  • Rashed, Roshdi (۲۰۱۳), “A historical and mathematical analysis”, Histoire de ...
  • Āqā Buzurg Tehrānī (۱۹۸۳). al-Ḏarīʿa īlā Taṣānīf al-Šīʿa (The Guide ...
  • Ḥā’īrī, ‘Abd ul-Ḥusayn (۱۹۷۱). Catalogue of the Majlis Library (Persian,Turkish, ...
  • Modarres Razavi, Mohammad Taqi (۱۹۷۵). The Life and Works of ...
  • Rashed, Roshdi (۲۰۱۵). Classical Mathematics from al-Khārazmī to Descartes. Translated ...
  • Rohani (Rouzati), Mohammad Ali (۲۰۰۸). The First Two Discourses: On ...
  • نمایش کامل مراجع