در جستجوی وحدت گمشده: رحله ابن جبیر و تمنای وحدت خلافت اسلامی در سده ششم هجری
محل انتشار: پژوهشنامه تاریخ تمدن اسلامی، دوره: 59، شماره: 1
سال انتشار: 1405
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 19
فایل این مقاله در 20 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد
- صدور گواهی نمایه سازی
- من نویسنده این مقاله هستم
استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:
شناسه ملی سند علمی:
JR_JHIC-59-1_006
تاریخ نمایه سازی: 21 آبان 1405
چکیده مقاله:
سفرنامه های سده های میانه اسلامی، افزون بر ثبت مشاهدات جغرافیایی و فرهنگی، می توانند حامل بازنمایی هایی از نظم سیاسی و دغدغه های دینی و اجتماعی مولفان خود نیز باشند. رحله ابن جبیر در یکی از بحرانی ترین مقاطع تاریخ اسلام در سده ششم هجری و در شرایطی نگاشته شد که جهان اسلام با کاهش اقتدار نهاد خلافت مواجه بود. پرسش اصلی پژوهش آن است که آیا می توان رحله ابن جبیر را فراتر از یک گزارش زیارتی - سیاحتی خواند و در این صورت، این متن چه نوع کنش زبانی و سیاسی را در زمینه تاریخی خود صورت بندی می کند؟ این پژوهش با بهره گیری از رویکرد زمینه گرای کوئنتین اسکینر، رحله ابن جبیر را در پیوند با زمینه های سیاسی و فکری عصر مولف بررسی می کند و متن را نه صرفا به عنوان گزارشی از سفر، بلکه به مثابه کنشی زبانی در بستر منازعات سده ششم هجری تحلیل می کند. یافته ها نشان می دهد که ابن جبیر در رحله خود به طور مکرر تهدیدهای بیرونی، شکاف های درونی جهان اسلام و وضعیت جوامع مسلمان را بازنمایی می کند. ستایش او از ایوبیان و موحدین نیز حاکی از حساسیت وی نسبت به مسئله انسجام سیاسی و دینی جهان اسلام است. برخی توصیف های مکانی و نظامی در «الرحله» نیز کارکردی فراتر از توصیف صرف دارند و امکان خوانش سیاسی و راهبردی متن را تقویت می کنند. نتایج پژوهش نشان می دهد که رحله ابن جبیر را می توان بازتابی از مسئله گسست وحدت و تمنای انسجام جهان اسلام در عصر مولف دانست، هرچند اثبات وجود یک برنامه سیاسی منسجم در پس این روایت ها، نیازمند شواهدی فراتر از متن موجود است.
کلیدواژه ها:
نویسندگان
امیرحسین کرمانی
دانشجوی دکتری تاریخ اسلام، گروه تاریخ و ایرانشناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.
بهمن زینلی
دانشیار گروه تاریخ و ایرانشناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.
مراجع و منابع این مقاله:
لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :