در جستجوی وحدت گمشده: رحله ابن جبیر و تمنای وحدت خلافت اسلامی در سده ششم هجری

سال انتشار: 1405
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 19

فایل این مقاله در 20 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_JHIC-59-1_006

تاریخ نمایه سازی: 21 آبان 1405

چکیده مقاله:

سفرنامه های سده های میانه اسلامی، افزون بر ثبت مشاهدات جغرافیایی و فرهنگی، می توانند حامل بازنمایی هایی از نظم سیاسی و دغدغه های دینی و اجتماعی مولفان خود نیز باشند. رحله ابن جبیر در یکی از بحرانی ترین مقاطع تاریخ اسلام در سده ششم هجری و در شرایطی نگاشته شد که جهان اسلام با کاهش اقتدار نهاد خلافت مواجه بود. پرسش اصلی پژوهش آن است که آیا می توان رحله ابن جبیر را فراتر از یک گزارش زیارتی - سیاحتی خواند و در این صورت، این متن چه نوع کنش زبانی و سیاسی را در زمینه تاریخی خود صورت بندی می کند؟ این پژوهش با بهره گیری از رویکرد زمینه گرای کوئنتین اسکینر، رحله ابن جبیر را در پیوند با زمینه های سیاسی و فکری عصر مولف بررسی می کند و متن را نه صرفا به عنوان گزارشی از سفر، بلکه به مثابه کنشی زبانی در بستر منازعات سده ششم هجری تحلیل می کند. یافته ها نشان می دهد که ابن جبیر در رحله خود به طور مکرر تهدیدهای بیرونی، شکاف های درونی جهان اسلام و وضعیت جوامع مسلمان را بازنمایی می کند. ستایش او از ایوبیان و موحدین نیز حاکی از حساسیت وی نسبت به مسئله انسجام سیاسی و دینی جهان اسلام است. برخی توصیف های مکانی و نظامی در «الرحله» نیز کارکردی فراتر از توصیف صرف دارند و امکان خوانش سیاسی و راهبردی متن را تقویت می کنند. نتایج پژوهش نشان می دهد که رحله ابن جبیر را می توان بازتابی از مسئله گسست وحدت و تمنای انسجام جهان اسلام در عصر مولف دانست، هرچند اثبات وجود یک برنامه سیاسی منسجم در پس این روایت ها، نیازمند شواهدی فراتر از متن موجود است.

نویسندگان

امیرحسین کرمانی

دانشجوی دکتری تاریخ اسلام، گروه تاریخ و ایرانشناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.

بهمن زینلی

دانشیار گروه تاریخ و ایرانشناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.

مراجع و منابع این مقاله:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :
  • ابن اثیر، عزالدین علی. (بی تا). الکامل فی التاریخ (ج. ...
  • ابن الخطیب، محمد بن عبدالله. (۱۴۲۴). الاحاطه فی اخبار غرناطه ...
  • ابن جبیر، محمد بن احمد بن جبیر الکنانی الاندلسی. (بی ...
  • ابن جبیر، محمد. (۱۳۷۰). سفرنامه ابن جبیر. ترجمه پرویز اتابکی؛ ...
  • ابوشامه، شهاب الدین عبدالرحمن بن اسماعیل. (۱۴۱۸). کتاب الروضتین فی ...
  • المقری التلمسانی، احمد بن محمد. (۱۴۱۹). نفح الطیب من غصن ...
  • تقوی، هدیه. (۱۳۸۵). عباسیان و فاطمیان. فصلنامه علمی پژوهشی تاریخ ...
  • رضا، عنایت الله (۱۳۷۴). مدخل ابن جبیر. ابوالحسین. (ج.۳)، دائرهالمعارف ...
  • شاندور، آلبر. (۱۳۶۹). صلاح الدین ایوبی. ترجمه محمد قاضی. تهران: ...
  • عمر موسی، عزالدین. (۱۳۸۱). دولت موحدین در مغرب جهان اسلام. ...
  • عنان، عبدالله. (۱۳۷۰). تاریخ دولت اسلامی در اندلس (ج. ۴). ...
  • عودی، ستار (۱۳۸۸). مدخل حطین. (ج.۱۳). دانشنامه جهان اسلام. زیر ...
  • عودی، ستار (۱۳۸۶). مدخل جنگ های صلیبی.(ج.۱۱). دانشنامه جهان اسلام، ...
  • فاخوری، حنا و خلیل جر. (۱۳۹۳). تاریخ فلسفه در جهان ...
  • فخری، ماجد. (۱۳۹۷). سیر فلسفه در جهان اسلام. ترجمه هیئت ...
  • لوئیس، برنارد. (۱۳۷۴). نخستین مسلمانان در اروپا. ترجمه م. قائد. ...
  • مایر، هانس ابرهارد. (۱۳۷۱). جنگ های صلیبی. ترجمه عبدالحسین شاهکار. ...
  • کراچکوفسکی، ایگناتی یولیانوویچ. (۱۳۷۹). تاریخ نوشته های جغرافیایی در جهان ...
  • نصر، سید حسین. (۱۳۹۳). علم و تمدن در اسلام. ترجمه ...
  • Skinner, Q. (۱۹۶۹). Meaning and Understanding in the History of ...
  • نمایش کامل مراجع