زردشتیان در بغداد: جستاری در مناسبات زردشتیان و خلفای اسلامی تا سده پنجم هجری

سال انتشار: 1405
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 23

فایل این مقاله در 34 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_JHIC-59-1_010

تاریخ نمایه سازی: 21 آبان 1405

چکیده مقاله:

تیسفون سده ها مرکز سیاسی و اداری ایران و یکی از مهم ترین کانون های تمدنی جهان ایرانی بود. اهمیت سرزمین عراق برای ایرانیان چنان بود که در برخی منابع از آن با عنوان «دل ایرانشهر» یاد شده است. تیسفون با برخورداری از کاخ های باشکوه و شبکه ای گسترده از سامانه های آبیاری که بر پایه کانال های منشعب از دجله و فرات شکل گرفته بود، نقشی مهم در ساختار اقتصادی و سیاسی ایران ایفا می کرد. بزرگان و دهقانان ایرانی نیز در رونق کشاورزی و سازمان دهی اقتصادی این سرزمین سهمی چشمگیر داشتند. با این همه، «دل ایرانشهر» در اندک زمانی فتح شد و به دست اعراب افتاد. پرسش اساسی اینکه ایرانیان زردشتی با آمدن اسلام عراق را ترک کردند؟ اگر در میان رودان ماندند، سرنوشت آنان چه شد؟ موبدان زردشتی از چه زمانی در تاریخ ایران پس از اسلام حضور یافتند؟ پیدایش عباسیان، ساخت بغداد و رونق علمی و سیاسی آن چه تاثیری بر سنت زردشتی در روزگار اسلامی گذاشت؟ و زردشتیان تا چه زمانی در بغداد و «دل ایرانشهر» حضوری موثر داشتند؟ پژوهش پیش رو با پاسخ به این پرسش ها می کوشد پرتوی بر چگونگی حضور رهبران زردشتی در بغداد و نقش آنان در تحولات سده های سوم و چهارم یزدگردی/ هجری بیفکند.

نویسندگان

حمیدرضا دالوند

دانشیار گروه زبان های باستانی، پژوهشکده زبان شناسی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران

مراجع و منابع این مقاله:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :
  • آذرفرنبغ فرخزادان(۱۳۸۴)، روایت آذر فرنبغ فرخزادان، ترجمه حسن رضایی باغ ...
  • آذرنوش، آذرتاش(۱۳۹۲)، درباب ادبیات تازی، مجموعه مقالات، بکوشش رضوان مساح، ...
  • آموزگار، ژاله و احمد تفضلی(۱۳۸۶)، کتاب پنجم دینکرد، تهران: معین ...
  • ابن اثیر(۱۳۷۱)، تاریخ کامل، ترجمه عباس خلیلی و م. حالت، ...
  • ابن بابویه(۱۳۷۸)، عیون الاخبار الرضا، تهران: جهان ...
  • ابن بلخی(۱۳۶۳)، فارسنامه، تصحیح گ. لسترنج و ر. نیکلسون، تهران: ...
  • ابن خرداذبه(۱۸۸۹)، المسالک والممالک، لیدن: بریل ...
  • ابن ربن طبری(۱۹۷۳)، الدین و الدوله فی اثبات نبوه، چاپ ...
  • ابن رسته(۱۸۹۲)، اعلاق النفیسه، لیدن: بریل ...
  • ابن طیفور، ابی الفضل الکاتب(۱۹۴۹)، تاریخ بغداد، چاپ عزت العطار ...
  • ابن فقیه همدانی(۱۳۴۹)، مختصر البلدان، ترجمه ح. مسعود، تهران: بنیاد ...
  • ابن فقیه همدانی(۱۹۹۶)، البلدان، تحقیق یوسف الهادی، بیروت عالم الکتب ...
  • ابن ندیم(۱۳۶۶)، الفهرست، ترجمه محمدرضا تجدد، تهران: امیرکبیر ...
  • ابوالفدا(۱۳۴۹)، تقویم البدان، ترجمه عبدالمحمد آیتی، تهران: بنیاد فرهنگ ایران ...
  • ابویوسف(۱۳۹۹)، خراج، ترجمه محمدرحیم ربانی زاده، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی ...
  • ابویوسف(۱۹۷۹)، کتاب الخراج، چاپ احمد محمد شاکری، بیروت: دار المعرفه ...
  • ارکون، محمد(۱۳۹۴)، انسانگرایی در تفکر اسلامی، ترجمه احسان موسوی خلخالی، ...
  • بلاذری(۱۳۶۴)، فتوح البلدان، ترجمه آذرتاش آذرنوش، تهران: سروش ...
  • بهار(۱۳۴۷)، "جغرافیای اساطیری جهان در ادبیات پهلوی"، نشریه بنیاد فرهنگ ...
  • بهار(۱۳۷۵)، پژوهشی در اساطیر ایران، تهران: آگه ...
  • بیانی، شیرین(۱۳۷۷)، تیسفون و بغداد در گذر تاریخ، تهران: جامی ...
  • بیرونی(۱۳۶۳)، آثار الباقیه، ترجمه اکبر دانا سرشت، تهران: امیرکبیر ...
  • تفضلی( ۱۳۷۶)، تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام، تهران: سخن ...
  • الجوزجانی، ابو اسحاق (۱۴۱۴ق.)، احوال الرجال، المحقق: عبد العلیم عبد ...
  • جهشیاری (۱۹۸۸)، الوزراء و الکتاب، بیروت: دارالفکر الحدیث ...
  • جیهانی(۱۳۶۸)، اشکال العالم، ترجمه عبدالسلام کاتب، تصحیح فیروزی، تهران:حافظ ابرو(۱۳۷۸)، ...
  • حمزه اصفهانی(۱۹۶۷)، حدوث التصحیف، تحقیق شیخ محمدحسن آل یاسین، بغداد: ...
  • خطیب بغدادی(۲۰۰۱)، تاریخ مدینه السلام، چاپ بشار عواد معروف، بیروت: ...
  • الخوارزمی(۱۸۹۵)مفاتیح العلوم، چاپ فولوتین، لیدن ...
  • دالوند، حمیدرضا(۱۴۰۰)، آن مرد سلطانی: استاد ابومنصور نمونه ای از ...
  • https://doi.org/۱۰.۲۲۰۵۱/hii.۲۰۲۱.۳۰۴۵۰.۲۲۱۳دالوند، حمیدرضا(۱۴۰۲)،" محاق تاریخی جامعه زردشتی در روزگار سلجوقیان"، مطالعات ...
  • دالوند، حمیدرضا(۱۴۰۴)، روایت فرنبغ سروش، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و ...
  • دالوند۱۳۹۹)، تاریخ و سنت زردشتی، تهران پژوهشگاه علوم انسانی و ...
  • دوری، عبدالعزیز(۱۳۸۷)، تاریخ بغداد، در: دارالخلافه عباسیان، ترجمه اسماعیل دولتشاهی ...
  • دینوری(۱۹۸۸)، اخبار الطوال، بیروت: دارالفکر و الحدیث ...
  • سمعانی(۱۹۸۴)، مجمع الانساب،ج۱۱، بکوشش ریاض مراد و مطیع حافظ، قاهره: ...
  • شافعی، ابوعبدالله محمدبن ادریس(۲۰۰۲)، الام، بیروت: دارالکتب العلمیه ...
  • صابی، ابی اسحاق(۲۰۱۷)، دیوان رسائل صابی، جمع و تحقیق و ...
  • صنعانی، عبدالرزاق بن همام(۱۹۸۳)، المصنف، بیروت: المجلس العلمی ...
  • طبری(۱۳۷۵)، تاریخ طبری، ترجمه ابوالقاسم پاینده، تهران: اساطیر ...
  • طبری(۱۸۷۹)، تاریخ الطبری، بیروت: موسسه الاعلمی للمطبوعات ...
  • عبدالجباربن احمد همدانی(۱۹۶۶)، تثبیت دلائل النبوه، تحقیق عبدالکریم عثمان، بیروت: ...
  • فرنبغ دادگی(۱۳۶۹)، بندهش، ترجمه مهرداد بهار، تهران: توس ...
  • فرنبغ دادگی(۱۳۸۴)، بندهش، تصحیح و آوانوشت فضل الله پاکزاد، تهران: ...
  • فضیلت، فریدون(۱۳۹۹)، کتاب دینکرد سوم، تهران: برسم ...
  • قدامه بن جعفر(۱۳۷۰)، کتاب الخراج، ترجمه حسین قره چانلو، تهران: ...
  • القرشی، یحی بن آدم(۱۹۷۹)، کتاب الخراج، چاپ احمد محمد شاکری، ...
  • قزوینی(۱۳۷۳)، آثارالبلاد و اخبارالعباد، ترجمه جهانگیر میرزای قاجار، تصحیح میرهاشم ...
  • متون پهلوی(۱۳۷۱)، گزارش سعید عریان، تهران: کتابخانه ملی ایران ...
  • محمدی ملایری(۱۳۷۵)، تاریخ و فرهنگ ایران، ۶ج، تهران: توس ...
  • مستوفی(۱۳۶۲)، نزهه القلوب، تهران: دنیای کتاب ...
  • مسعودی(۱۳۶۵)، التنبیه و الاشراف، ترجمه ابوالقاسم پاینده، تهران: علمی و ...
  • مسعودی(۱۹۹۱)، مروج الذهب، ۴ج، تحقیق عبدالامیر مهنا، بیروت: موسسه الاعلمی ...
  • مسکویه رازی(۱۳۷۶)، تجارب الامم، ترجمه علینقی منزوی، تهران: توس ...
  • مشکور(۱۳۲۵)، دینکرد، تهران: چاپخانه پاکت چی ...
  • مصطفی جواد و احمد سوسته(۱۹۵۸)، دلیل خارطه بغداد المفصل فی ...
  • مقدسی(۱۳۶۱)، احسن و التقاسیم فی معرفه الاقالیم،۲ج، ترجمه علی نقی ...
  • منوچهر(۱۴۰۳)، نامه های منوچهر ، آوانوشت، برگردان به فارسی و ...
  • میرزای ناظر، ابراهیم(۱۳۷۵)، ماتیکان گجستک ابالیش، تهران: هیرمند ...
  • یاقوت حموی(۱۹۸۶)، معجم البلدان، بیروت: دارالصادر.+ چاپ ۱۸۶۶م برلین، مطبعه ...
  • یعقوبی(۱۳۶۶)، تاریخ یعقوبی، ترجمه محمد ابراهیم آیتی، تهران: علمی و ...
  • یعقوبی(۱۳۸۱)، البلدان، ترجمه محمد ابراهیم آیتی، تهران: علمی و فرهنگی ...
  • Adams(۱۹۶۵), Land behind Baghdad, Chicago: the University of Chicago Press ...
  • Anklesaria, B. T.(۱۹۶۹), The Pahlavi Rivāyat of Āturfarnbag and Farnbag-Srōš. ...
  • Dang, Kayla(۲۰۲۲a), “ʿAlī and the Sons of Ādhurbādh: Zoroastrian Priestly ...
  • Dang, Kayla(۲۰۲۲b), Transmitters, Texts, and Traditions: the Zoroastrian Priesthood Transmitters, ...
  • De Jong, Albert (۲۰۱۶), “The Dēnkard and the Zoroastrians of ...
  • Kanga, M.F. (۱۹۵۱). “Life and Letters of Manūščihr Gošn-jam.” In: ...
  • Kröger, Jens(۲۰۱۲) “CTESIPHON,” Encyclopædia Iranica, VI/۴, pp. ۴۴۶-۴۴۸, available online at http://www.iranicaonline.org/articles/ctesiphon (accessed ...
  • le Strange(۱۹۰۰), Baghdad during the Abbasid caliphate ,london: oxfordMacKenzie, David ...
  • Madan(۱۹۱۱), Pahlavi Dinkard, Bombay ...
  • Magnusson, Andrew D.(۲۰۲۳), Zoroastrians in Early Islamic History Accommodation and ...
  • de Menasce, Jean Pierre (۱۹۵۸), Le Dēnkart: une encyclopédie mazdéenne. ...
  • de Menasce, Jean Pierre)۱۹۴۵), Une apologétique Mazdéene du IXe siècle. ...
  • Morony, Michael G.(۱۹۸۴), Iraq after the Mmuslim conquest, New jersey, ...
  • Rezania, Kianoosh (۲۰۲۳), “On the concept of leadership and the ...
  • Safa Isfehani, Nezhat (۱۹۸۰), Rivāyati Hēmı ti Ašawahištān: Edition, Transcription ...
  • Terribili, Gianfilippo (۲۰۱۷), Dēnkard III language variation and the defense ...
  • نمایش کامل مراجع