آزمون مدل های قیمت گذاری دارایی های سرمایه ای با تک سهام؛ رویکرد متغیرهای ابزاری

هدف اصلی پژوهش حاضر آزمون قدرت تبیین بازده مازاد بر ریسک مدل های قیمت گذاری دارایی های سرمایه ای با تک سهام با استفاده از رویکرد متغیر ابزاری در مقایسه با مدل های عاملی مبتنی بر پرتفوی های مبنا به منظور انتخاب مدل قیمت گذاری برتر است. مدل های تک عاملی قیمت گذاری دارایی های سرمایه ای، سه عاملی فاما و فرنچ، چهارعاملی کارهارت، پنج عاملی فاما و فرنچ، q عاملی هو و همکاران (۲۰۱۵)، q عاملی تعدیل شده هوو و همکاران (۲۰۲۱)، با بتای ثابت، بتای متغیر با زمان و دارای ویژگی های تک سهام ارزیابی شدند. داده های ۱۹۶ شرکت پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران طی سال های ۱۳۹۴ تا پایان ۱۴۰۳ با روش حداقل مربعات معمولی و روش گشتاورهای تعمیم­یافته تجزیه وتحلیل شد. نتایج پژوهش حاکی از آن است که قدرت تبیین بازده مازاد بر ریسک بین مدل های چندعاملی و مدل تک عاملی، همچنین بین مدل های عاملی با بتای متغیر با زمان و مدل های عاملی با بتای ثابت، تفاوتی معنادار وجود دارد. مدل پنج عاملی فاما و فرنچ، در بین شش مدل، دارای بتای ثابت و بدون ویژگی های تک سهام، و مدل q عاملی هو و همکاران (۲۰۱۵) با بتای متغیر با زمان، بیشترین توانایی را در تبیین بازده مازاد بر ریسک سهام شرکت ها دارند. قدرت توضیحی بازده مازاد بر ریسک در مدل های عاملی دارای ویژگی های تک سهام و مدل های عاملی بدون ویژگی های تک سهام تفاوتی معنادار دارد و قدرت تببین مدل های عاملی دارای ویژگی های تک سهام بیشتر است. همچنین، مدل های برآوردشده به روش OLS دقت بیشتری در پیش بینی بازده مازاد بر ریسک سهام نسبت به روش گشتاورهای تعمیم یافته دارند. نتایج آزمون تحلیل حساسیت با روش GMM نیز نشان می دهد اگرچه در چارچوب متغیرهای ابزاری، برخی از مدل های پیچیده با ریسک بیش برازش مواجه هستند، مدل q عاملی تعدیل شده با بتای متغیر با زمان و ویژگی های تک سهام، به عنوان مدل برتر پژوهش، از پایداری زیادی در هر دو روش OLS و GMM برخوردار است.

کلیدواژه ها:

مدل های قیمت گذاری دارایی متغیر با زمان ، پرتفوی مبنا ، تک سهام ، ریسک و بازده ، مدل های عاملی