بازتاب های حاکمیتی عدالت محوری در حکمرانی اسلامی؛ مطالعه مبتنی بر تحلیل مضمون متون دینی
محل انتشار: مجله مطالعات حکمرانی اسلامی، دوره: 2، شماره: 2
سال انتشار: 1405
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 41
فایل این مقاله در 25 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد
- صدور گواهی نمایه سازی
- من نویسنده این مقاله هستم
استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:
شناسه ملی سند علمی:
JR_JISLM-2-2_003
تاریخ نمایه سازی: 21 آبان 1405
چکیده مقاله:
این پژوهش با هدف تبیین تحلیلی بازتاب های حاکمیتی عدالت محوری در حکمرانی اسلامی و ارائه دسته بندی سه بعدی از پیامدهای عدالت برای حاکم، با بهره گیری از روش تحلیل مضمون و مطالعه متون معتبر اسلامی (قرآن کریم، نهج البلاغه و منابع روایی معتبر) انجام شده است. با وجود جایگاه محوری عدالت در آموزه های اسلامی و تاکید گسترده پژوهش ها بر آثار اجتماعی آن، پیامدهای عدالت محوری بر خود حاکم، به خصوص در ساحت های شخصی، سیاسی- اجتماعی و معنوی، کمتر به صورت منسجم، مستقل و روشمند مورد بررسی قرار گرفته است؛ خلائی که پژوهش حاضر به دنبال پاسخگویی به آن است. یافته های پژوهش نشان می دهد که عدالت محوری در حکمرانی اسلامی، فراتر از یک الزام اخلاقی یا ابزار تنظیم روابط اجتماعی، به مثابه مسیری برای تعالی وجودی، تثبیت اقتدار مشروع و ارتقای جایگاه معنوی حاکم عمل می کند. براساس تحلیل مضامین استخراج شده، بازتاب های حاکمیتی عدالت محوری در سه بعد به هم پیوسته قابل تبیین است: در بعد شخصی- اخلاقی، عدالت ورزی به نشاط درونی، آراستگی اخلاقی، کمال وجودی، علو منزلت و کسب فضیلت برای حاکم می انجامد؛ در بعد سیاسی- اجتماعی، پیامدهایی چون بی نیازی از اعوان، تضعیف دشمنان، مصونیت از لغزش های راهبردی، اقتدار مدیریتی و استقلال سیاسی را به دنبال دارد؛ در بعد معنوی- اخروی نیز استجابت دعا، پاداش اخروی، تمجید الهی و گسترش رحمت الهی را برای حاکم عادل رقم می زند. در مجموع، عدالت محوری در حکمرانی اسلامی، سازوکاری چندلایه و بنیادین است که همزمان به پایداری سیاسی، مشروعیت اجتماعی و تعالی معنوی حاکم می انجامد و می تواند مبنایی نظری برای ارزیابی و بازطراحی الگوی حکمرانی عادلانه در نظام های اسلامی فراهم سازد.
کلیدواژه ها:
نویسندگان
محمد بهرامی
استادیار، گروه قرآن و مطالعات اجتماعی، پژوهشکده اسلامی تمدنی، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، قم، ایران.
مراجع و منابع این مقاله:
لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :