حکمرانی اسلامی؛ صورت بندی مفهومی نقش دولت، جامعه و بخش خصوصی براساس فقه سیاسی شیعه

سال انتشار: 1405
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 46

فایل این مقاله در 27 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_JISLM-2-2_009

تاریخ نمایه سازی: 21 آبان 1405

چکیده مقاله:

مسئله حکمرانی در جوامع اسلامی معاصر، به ویژه در جمهوری اسلامی ایران، با چالش های نظری و نهادی متعددی مواجه است که بخش مهمی از آن به فقدان یک صورت بندی مفهومی منسجم از نسبت دولت، جامعه و بخش خصوصی بازمی گردد. اگرچه فقه سیاسی شیعه ظرفیت های گسترده ای در تبیین مشروعیت حکومت و کارکرد دولت اسلامی دارد، اما این ظرفیت ها کمتر در قالب نظریه ای جامع از حکمرانی اسلامی مورد بهره برداری قرار گرفته اند. هدف پژوهش حاضر، ارائه الگویی مفهومی از حکمرانی اسلامی با تمرکز بر تبیین نقش و کارکرد سه رکن دولت، جامعه و بخش خصوصی براساس مبانی فقه سیاسی شیعه است. روش پژوهش، تحلیلی- اسنادی و مبتنی بر تحلیل مفهومی متون فقهی، قرآنی، روایی و آثار نظری معاصر است. یافته های پژوهش نشان می دهد که حکمرانی اسلامی، الگویی شبکه ای و توزیعی است که در آن دولت نقش تنظیم گر مشروع، جامعه نقش مشارکت گر و ناظر اجتماعی، و بخش خصوصی نقش کنشگر اقتصادی مسئول و عدالت محور را ایفا می کند. نوآوری پژوهش در بازخوانی فقه سیاسی شیعه به مثابه فقه نظام ساز حکمرانی و تفکیک مفهومی میان حکومت و حکمرانی نهفته است. نتایج پژوهش نشان می دهد که این الگو، علاوه بر برخورداری از انسجام نظری و مشروعیت فقهی، قابلیت تطبیق با اقتضائات حکمرانی معاصر را نیز داراست.

نویسندگان

محسن تقی زاده

سطح ۳ حوزه، حوزه علمیه امام خمینی، مشهد، ایران

سجاد قاینی

سطح ۴ حوزه، حوزه علمیه آیت الله فاضل قاینی، مشهد، ایران

مراجع و منابع این مقاله:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :
  • قرآن کریم ...
  • ترکاشوند، جواد (۱۴۰۰). واکاوی نقدهای دموکراسی در چشم انداز فلسفه ...
  • جوادی آملی، عبدالله (۱۳۸۶). فقه و سیاست در قرآن. قم: ...
  • حسینی، سید رضا (۱۳۹۶). بررسی حجم تصدی گری دولت جمهوری ...
  • خمینی، سید روح الله (۱۳۸۹). ولایت فقیه (حکومت اسلامی). تهران: ...
  • رضایی، احمد (۱۴۰۰). چالش های حکمرانی در جمهوری اسلامی ایران. ...
  • سروش، عبدالکریم (۱۳۸۷). فربه تر از ایدئولوژی. تهران: موسسه فرهنگی ...
  • سلیمانی، رضا (۱۴۰۱). تحلیل گفتمانی سیاست خارجی دولت سیزدهم. مطالعات ...
  • سیادتی، سید حسن؛ الهی نژاد، حسین (۱۴۰۵). شاخصه های حکمرانی ...
  • صدر، محمدباقر (۱۴۰۲ق). الاسلام یقود الحیاه. قم: دارالتعارف للمطبوعات ...
  • طباطبایی، سید محمدحسین (۱۳۷۴). المیزان فی تفسیر القرآن. (ج۱۹، ۱۶، ...
  • طبرسی، فضل بن حسن (۱۳۷۲). مجمع البیان فی تفسیر القرآن. ...
  • قاسمی، محمد (۱۳۹۸). حکمرانی اسلامی و الزامات تحقق دولت اسلامی. ...
  • کدیور، محسن (۱۳۹۴). نظریه های دولت در فقه شیعه. تهران: ...
  • مصباح یزدی، محمدتقی (۱۳۹۰). نظریه سیاسی اسلام. قم: موسسه آموزشی ...
  • مطهری، مرتضی (۱۳۷۸). پیرامون انقلاب اسلامی. تهران: انتشارات صدرا ...
  • مکارم شیرازی، ناصر و همکاران (۱۳۷۱). تفسیر نمونه. (۳، ۱۱، ...
  • موسوی بجنوردی، سید محمد (۱۳۸۳). قواعد فقهیه. (ج۱). تهران: نشر ...
  • میرزایی، محمد (۱۳۹۷). حکمرانی اسلامی و الزامات سیاستگذاری عمومی. تهران: ...
  • نراقی، احمد بن محمدمهدی (۱۴۱۵ق). عوائدالایام. قم: موسسه النشر الاسلامی ...
  • هاشمی، سید حمیدرضا (۱۳۹۲). حکمرانی اسلامی و دولت. تهران: پژوهشگاه ...
  • Bevir, M. (۲۰۱۳). A Theory of Governance. Berkeley: University of ...
  • Bowen, G. A. (۲۰۰۹). Document Analysis as a Qualitative Research ...
  • Kooiman, J. (۲۰۰۳). Governing as Governance. London: Sage ...
  • Leftwich, A. (۱۹۹۴). Governance, the State and the Politics of ...
  • Pierre, J., & Peters, B. G. (۲۰۰۰). Governance, Politics and ...
  • Putnam, R. D., Leonardi, R. & Nanetti, R. Y. (۱۹۹۳). ...
  • Rawls, J. (۱۹۹۹). A Theory of Justice: Revised Edition. Cambridge, ...
  • Rhodes, R.A.W. (۱۹۹۷). Understanding Governance. Buckingham: Open University Press ...
  • World Bank. (۲۰۱۷). World Development Report: Governance and the Law. ...
  • نمایش کامل مراجع