نقش نهادهای دینی در شکل گیری سرمایه اجتماعی در حکمرانی اسلامی

سال انتشار: 1405
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 34

فایل این مقاله در 25 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_JISLM-2-2_012

تاریخ نمایه سازی: 21 آبان 1405

چکیده مقاله:

پژوهش حاضر با هدف تبیین نقش و کارکرد نهادهای دینی در شکل گیری و تقویت «سرمایه اجتماعی دینی» انجام شده است. در این مقاله، مفهوم سرمایه اجتماعی دینی به مجموعه منابع اعتماد، همکاری، هنجارهای مشترک و شبکه های اجتماعی اطلاق می شود که از تعامل باورهای دینی با نهادها و مناسک جمعی پدید می آیند. مسئله اصلی تحقیق، چگونگی بازخوانی مفهوم مدرن سرمایه اجتماعی براساس ظرفیت های نهادی حکمرانی اسلامی و فرارفتن از رویکردهای صرفا سکولار در این حوزه است. روش پژوهش در این مطالعه، توصیفی- تحلیلی با تکیه بر منابع کتابخانه ای و اسنادی است. در این راستا، نقش چهار نهاد کلیدی «مسجد»، «وقف»، «مناسک جمعی» و «نظام مرجعیت دینی» در سه سطح خرد (روابط میان فردی)، میانه (گروه ها و شبکه های اجتماعی) و کلان (انسجام جامعه اسلامی) مورد واکاوی قرار گرفته است. یافته های پژوهش نشان می دهد که نهادهای چهارگانه مسجد، وقف، مناسک جمعی و نظام مرجعیت دینی، با سه سازوکار متمایز به بازتولید سرمایه اجتماعی یاری می رسانند: نخست، سازوکار «شبکه ای» از طریق ایجاد ارتباطات پایدار محلی و فرامحلی؛ دوم، سازوکار «اخلاقی» از راه درونی سازی هنجارها و ارزش های مشترک؛ و سوم، سازوکار «نهادی» با ایجاد بسترهای رسمی و غیررسمی برای اعتماد متقابل و همکاری داوطلبانه. ارائه تعریف عملیاتی و چارچوب مفهومی «سرمایه اجتماعی دینی» به عنوان بدیلی برای تعاریف کلاسیک پاتنام و کلمن و سنخ شناسی کارکردهای اجتماعی نهاد مسجد، وقف، مناسک اجتماعی و مرجعیت دینی، به عنوان «موتورهای نهادی تولید اعتماد و مشارکت» از نوآوری های این پژوهش است. در مجموع، کارآمدی حکمرانی اسلامی در حوزه سرمایه اجتماعی، مستلزم احیای کارکردهای حل مسئله ای این نهادها در بستر معاصر است. بدین ترتیب، این مطالعه چارچوبی نظری برای سیاست گذاری اجتماعی در حکمرانی اسلامی ارائه می دهد.

نویسندگان

علیرضا یاری

دکتری، گروه علوم سیاسی، دانشگاه باقرالعلوم(ع)، قم، ایران

احسان وحیدی راد

سطح ۳، گروه فقه و مبانی حقوق، حوزه علمیه قم، قم، ایران

مراجع و منابع این مقاله:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :
  • قرآن کریم ...
  • نهج البلاغه ...
  • ابن خلدون، عبدالرحمن (۱۳۸۴). المقدمه. تهران: دانشگاه تهران ...
  • ایمان، محمدتقی (۱۳۸۸). مبانی پارادایمیک روش های تحقیق کیفی در ...
  • بخاری، محمد بن اسماعیل (۱۴۲۲ق). صحیح بخاری. بیروت: دار ابن ...
  • تاجیک، حسین (۱۳۹۸). مسجد جامع و همبستگی اجتماعی در شهرهای ...
  • ترمذی، محمد بن عیسی (۱۹۹۸م) . صحیح ترمذی (جامع الترمذی). ...
  • حسینی، سید احمد (۱۴۰۰). نهاد وقف و توسعه اجتماعی در ...
  • دادگر، یدالله؛ نجفی، محمدباقر (۱۳۸۵). سرمایه اجتماعی و بازتولید آن ...
  • سمیعی، محمد؛ عموزاده مهدیرجی، حنیف (۱۳۹۳). سرمایه اجتماعی مساجد و ...
  • طوسی، نجم الدین (۱۳۶۵). مدارس و حوزه های علمی در ...
  • غزالی، ابوحامد (۱۳۸۲). احیاء علوم الدین. (ج۲). تهران: انتشارات علمی ...
  • فارابی، ابونصر (۱۳۶۶). کتاب السیاسه المدنیه. تهران: انتشارات مکتبه الزهراء ...
  • کلمن، جیمز (۱۳۹۰). بنیادهای نظریه اجتماعی. ترجمه منوچهر صبوری. نشر ...
  • کلینی، محمد بن یعقوب (۱۴۲۸ق). اصول الکافی. بیروت: انتشارات فجر ...
  • لک زایی، نجف؛ لک زایی، رضا (۱۴۰۵). حکمرانی ولایی در ...
  • مطهری، مرتضی (۱۳۹۲). پیرامون جمهوری اسلامی. انتشارات صدرا ...
  • موسوی مقدم، سید محمد؛ محمدی، مروت (۱۳۹۵). بررسی نقش مسجد ...
  • نراقی، احمد (۱۳۸۹). رساله معراج السعاده. انتشارات پیام حق ...
  • Bourdieu, P. (۱۹۸۶). The Forms of Capital. In: J. Richardson ...
  • Coleman, J. S. (۱۹۸۸). Social Capital in the Creation of ...
  • Coleman, J. S. (۱۹۹۰). Foundations of Social Theory. Cambridge, MA: ...
  • Daud, C. B. (۲۰۲۱). The Application of Waqf in Medieval ...
  • Fukuyama, F. (۱۹۹۵). Trust: The Social Virtues and the Creation ...
  • Hodgson, M. G. S. (۱۹۷۴). The Venture of Islam: Conscience ...
  • Hooghe, M. (۲۰۰۷). Social Capital and Religion. (vol. ۱). In: ...
  • Kister, M. J. (۱۹۸۰). You Shall Only Set Out for ...
  • Kuran, T. (۲۰۰۱). Islam and Mammon: The Economic Predicaments of ...
  • Lapidus, I. M. (۱۹۶۷). Muslim Cities in the Later Middle ...
  • Low, M. M. (۲۰۱۷). Imperial Mecca: Ottoman Arabia and the ...
  • Makdisi, G. (۱۹۸۱). The Rise of Colleges: Institutions of Learning ...
  • Nahapiet, J. & Ghoshal, S. (۱۹۹۸). Social Capital, Intellectual Capital, ...
  • Nasrollahi, Z., Makian, N., & Eslami, R. (۲۰۱۶). Social Capital ...
  • Portes, A. (۱۹۹۸). Social Capital: Its Origins and Applications in ...
  • Putnam, R. D. (۱۹۹۳). Making Democracy Work: Civic Traditions in ...
  • Putnam, R. D. (۲۰۰۰). Bowling Alone: The Collapse and Revival ...
  • Turner, V. (۱۹۷۳). The Center Out There: Pilgrim’s Goal. History ...
  • World Bank. (۲۰۱۹). World Development Report ۲۰۱۹: The Changing Nature ...
  • نمایش کامل مراجع