نقش نهادهای دینی در شکل گیری سرمایه اجتماعی در حکمرانی اسلامی
محل انتشار: مجله مطالعات حکمرانی اسلامی، دوره: 2، شماره: 2
سال انتشار: 1405
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 34
فایل این مقاله در 25 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد
- صدور گواهی نمایه سازی
- من نویسنده این مقاله هستم
استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:
شناسه ملی سند علمی:
JR_JISLM-2-2_012
تاریخ نمایه سازی: 21 آبان 1405
چکیده مقاله:
پژوهش حاضر با هدف تبیین نقش و کارکرد نهادهای دینی در شکل گیری و تقویت «سرمایه اجتماعی دینی» انجام شده است. در این مقاله، مفهوم سرمایه اجتماعی دینی به مجموعه منابع اعتماد، همکاری، هنجارهای مشترک و شبکه های اجتماعی اطلاق می شود که از تعامل باورهای دینی با نهادها و مناسک جمعی پدید می آیند. مسئله اصلی تحقیق، چگونگی بازخوانی مفهوم مدرن سرمایه اجتماعی براساس ظرفیت های نهادی حکمرانی اسلامی و فرارفتن از رویکردهای صرفا سکولار در این حوزه است. روش پژوهش در این مطالعه، توصیفی- تحلیلی با تکیه بر منابع کتابخانه ای و اسنادی است. در این راستا، نقش چهار نهاد کلیدی «مسجد»، «وقف»، «مناسک جمعی» و «نظام مرجعیت دینی» در سه سطح خرد (روابط میان فردی)، میانه (گروه ها و شبکه های اجتماعی) و کلان (انسجام جامعه اسلامی) مورد واکاوی قرار گرفته است. یافته های پژوهش نشان می دهد که نهادهای چهارگانه مسجد، وقف، مناسک جمعی و نظام مرجعیت دینی، با سه سازوکار متمایز به بازتولید سرمایه اجتماعی یاری می رسانند: نخست، سازوکار «شبکه ای» از طریق ایجاد ارتباطات پایدار محلی و فرامحلی؛ دوم، سازوکار «اخلاقی» از راه درونی سازی هنجارها و ارزش های مشترک؛ و سوم، سازوکار «نهادی» با ایجاد بسترهای رسمی و غیررسمی برای اعتماد متقابل و همکاری داوطلبانه. ارائه تعریف عملیاتی و چارچوب مفهومی «سرمایه اجتماعی دینی» به عنوان بدیلی برای تعاریف کلاسیک پاتنام و کلمن و سنخ شناسی کارکردهای اجتماعی نهاد مسجد، وقف، مناسک اجتماعی و مرجعیت دینی، به عنوان «موتورهای نهادی تولید اعتماد و مشارکت» از نوآوری های این پژوهش است. در مجموع، کارآمدی حکمرانی اسلامی در حوزه سرمایه اجتماعی، مستلزم احیای کارکردهای حل مسئله ای این نهادها در بستر معاصر است. بدین ترتیب، این مطالعه چارچوبی نظری برای سیاست گذاری اجتماعی در حکمرانی اسلامی ارائه می دهد.
کلیدواژه ها:
نویسندگان
علیرضا یاری
دکتری، گروه علوم سیاسی، دانشگاه باقرالعلوم(ع)، قم، ایران
احسان وحیدی راد
سطح ۳، گروه فقه و مبانی حقوق، حوزه علمیه قم، قم، ایران
مراجع و منابع این مقاله:
لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :