انسان حی متاله و فلسفه علم دینی: مبانی انسان شناختی و معرفت شناختی علوم انسانی اسلامی در اندیشه آیت الله جوادی آملی

سال انتشار: 1405
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 41

فایل این مقاله در 28 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_CIR-5-19_004

تاریخ نمایه سازی: 21 آبان 1405

چکیده مقاله:

مسئله ی بنیادین در منظومه معرفتی آیت الله جوادی آملی، تبیین نسبت انسان، علم و توحید است. او با اتکاء بر حکمت متعالیه و تفسیر وجود در پرتو قرآن، انسان را حی متاله می داند؛ موجودی که در مراتب وجودی خود، مظهر اسماء و صفات الهی است و از این رو، علم و معرفت در ذات او نحوی از وجود و شهودند. علم دینی در این دستگاه، تفسیر فعل خدا و انکشاف حقیقت در نظام تکوین است؛ زیرا جهان، فعل خدا و انسان، آینه علم اوست. ازاین رو، علم غیردینی از منظر وی امری متناقض است. هدف این پژوهش، بازخوانی فلسفی و نظام مند پیوند میان انسان شناسی متاله و معرفت شناسی علم دینی در اندیشه علامه جوادی آملی است. پژوهش با روش تحلیل فلسفی ، تفسیری و استنتاج مفهومی انجام شده و بر پایه آثار اصلی ازایشان سامان یافته است. یافته ها نشان می دهد که عقل و وحی در این منظومه، دو منبع طولی معرفت اند و علم دینی در سه سطح محتوا، مبنا و غایت معنا می یابد. بازسازی علوم انسانی اسلامی نیز تنها با بازفهمی فلسفی از انسان ممکن است؛ زیرا انسان متاله، هم موضوع و هم معیار علم است و در او، عقل قدسی، فطرت الهی و شهود عرفانی در وحدت توحیدی جمع اند. این پژوهش نتیجه می گیرد که بازگشت علم از طبیعت شناسی به خلقت شناسی، و از عقل ابزاری به عقل الهی، شرط امکان تحقق علوم انسانی اسلامی است. علم دینی در اندیشه آیت الله جوادی آملی نه مجموعه ای از گزاره های دینی، بلکه چهره نظری انسان حی متاله است؛ انسانی که در پرتو عقل، وحی و شهود، علم را به مقام عبادت و وجود الهی ارتقا می دهد.کلیدواژگان: آیت الله جوادی آملی، انسان حی متاله، فلسفه علم دینی، عقل و وحی، علوم انسانی اسلامی

کلیدواژه ها:

نویسندگان

عسکر دیرباز

دانشیار، گروه فلسفه، دانشگاه قم، قم، ایران

آسیه گنج خانی

دانشجوی دکترای فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه قم، قم، ایران

مراجع و منابع این مقاله:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :