مفهوم «دولت سایه» و امکان سنجی استقرار آن در حقوق اساسی ایران
محل انتشار: فصلنامه علوم سیاسی، دوره: 29، شماره: 2
سال انتشار: 1405
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 39
فایل این مقاله در 20 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد
- صدور گواهی نمایه سازی
- من نویسنده این مقاله هستم
استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:
شناسه ملی سند علمی:
JR_JCKE-29-2_001
تاریخ نمایه سازی: 21 آبان 1405
چکیده مقاله:
نهاد «دولت سایه» یا «کابینه سایه» یکی از نهادهای غیرمدون نظام های پارلمانی است و رکنی اساسی در سازوکار نظارت بر دولت و تضمین پاسخ گویی سیاسی است. با وجود کارکردهای برجسته این نهاد در نظارت بر دولت، ارائه خط مشی جایگزین و زمینه سازی برای انتقال مسالمت آمیز قدرت، جایگاه آن در دانش حقوق اساسی همچنان با ابهام های نظری و کاستی های پژوهشی جدی مواجه است. مسئله مقاله آن است که کابینه سایه از منظر حقوق اساسی چه ماهیت، کارکردها و الزامات نهادی دارد و این نهاد در چه نسبتی با اصول بنیادین حاکمیت قانون، تفکیک قوا و مسئولیت سیاسی قرار می گیرد؟ این مقاله با روش تحلیلی_توصیفی، ضمن واکاوی مبانی نظری و تحول تاریخی کابینه سایه ، به بررسی امکان پذیری نهادسازی مشابه در نظام حقوق اساسی ایران می پردازد. فرضیه اصلی آن است که کابینه سایه به مثابه یک «دولت در انتظار»، گرچه فاقد هرگونه مبنای قانونی مدون بوده و بر عرف های اساسی استوار است، با این حال کارکردهای نظارتی و خط مشی سازی آن، این نهاد را به نهادی ممتاز در ساختار توازن قوا تبدیل ساخته است؛ بر این اساس ضمن بیان زمینهها و مبانی نظری، چارچوب حقوقی آن را در نظام های حقوقی بررسی خواهیم کرد. یافته های پژوهش نشان می دهد که در نظام حقوق اساسی ایران، با توجه به نبود حزب مخالف رسمی سازمان یافته و نیز نبود عرف های اساسی، امکان استقرار نهاد کابینه سایه با تعریف متعارف آن وجود ندارد.
کلیدواژه ها:
نویسندگان
علی مشهدی
استاد، گروه حقوق عمومی و بین الملل، دانشکده حقوق، دانشگاه قم، قم، ایران
حسین رضائی
کارشناسی ارشد، گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی؛ عضو مرکز وکلای قوه قضائیه، تهران، ایران.
زهرا احمدی
کارشناسی ارشد، گروه حقوق عمومی، دانشگاه شهید بهشتی؛ وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری مرکز، تهران، ایران.
مراجع و منابع این مقاله:
لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :