تحلیل نظری بر بحران‎های اجتماعی در ایران ۱۴۰۴-۱۳۹۶؛ ریشه ها و راهکارهای گذار

سال انتشار: 1405
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 35

فایل این مقاله در 22 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_JCKE-29-2_005

تاریخ نمایه سازی: 21 آبان 1405

چکیده مقاله:

نظریه پردازان توسعه و نوسازی همواره به این موضوع توجه و اشاره داشته اند که «جوامع در حال گذار» عموما دستخوش بحران سیاسی، اجتماعی و دگرگونی های ساختاری می شود. علت اصلی شکل گیری چنین فرایندی را می توان در تغییر قالب های ادراکی و انتظارات فزاینده گروه های اجتماعی دانست. واحدهای سیاسی در دو مرحله تاریخی درگیر بحران های اجتماعی و چالش های امنیتی می‎شوند. نخست مرحله «گذار از جامعه سنتی» که در چنین شرایطی، نشانه هایی از جابجایی انتظارات، قالب های ارزشی و الگوهای کنش ارتباطی شکل می گیرد. دوم مرحله، اعتراضات سیاسی که واکنش به انتظارات اجتماعی تامین نشده است. در سال های ۱۳۹۶-۱۴۰۴در کشور ایران بحران های اجتماعی و اقتصادی ظهور یافت که ناشی از رکود اقتصادی، تحریم های گسترده بین المللی، محدودیت های اعمال شده در سیاست داخلی و انعطاف ناپذیری ساخت حکومتی در برابر انتظارات اجتماعی بود. در این دوران جامعه شبکه ای وجه مسلط کنش ارتباطی و انتقال آگاهی برای گروه های شهروندی بود. چگونگی پیوند انتظارات اجتماعی برآورده نشده، تضادهای طبقاتی و انباشت انتظارات را می توان عامل اساسی بحران های ۱۳۹۶-۱۴۰۴دانست. پرسش اصلی مقاله آن است که «بحران های اجتماعی ایران سال های ۱۳۹۶-۱۴۰۴دارای چه نشانه های اجتماعی، اقتصادی و امنیتی بوده و عبور از این بحران ها نیازمند چه سازوکارها و راهکارهایی است؟». به نظر می‎رسد (فرضیه) «بحران های اجتماعی ایران ۱۳۹۶-۱۴۰۴در عوامل داخلی و فراملی مختلفی ریشه دارد. عوامل داخلی عبارت اند از: شکاف های اجتماعی و تورم اقتصادی تصاعد یابنده، محرومیت نسبی و اعتراضات فراگیر ساختارشکن، افزایش نرخ تحرک اجتماعی و ظهور انتظارات فزاینده، فناوری جامعه شبکه ای و گسست نسلی، گذار ساخت اجتماعی از شکل بندی های ساختاری. عوامل فراملی نیز عبارت اند از: بازتولید روایت های نهفته در برابر اندیشه مقاومت، تحریم های بین المللی و بحران های اجتماعی و اقتصادی ایران، موازنه هنجاری و فعال سازی داعش. سازوکارهای مقابله با تهدیدهای نسلی، هویتی و اجتماعی و... نیز عبارت اند از: بهره گیری از اقتصاد و سیاست جماعت گرایانه، عبور از نظام سیاسی دسترسی محدود و الیگارشی حاکم، جایگاه یابی زنان و جوانان به عنوان نیروهای اجتماعی نوظهور.

نویسندگان

ابراهیم متقی

استاد، گروه علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

علی طالبی بجندی

دانشجوی دکتری، گروه علوم سیاسی، پردیس ارس، دانشگاه تهران، ارس، ایران.

مراجع و منابع این مقاله:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :
  • بروک، ل.؛ هنریک هلم، ه.؛ سورنسون، ج.؛ استول، م. (۱۳۹۴). ...
  • پولانی، ک. (۱۳۹۶). دگرگونی بزرگ، خاستگاه های سیاسی و اقتصادی ...
  • تورن، آ. (۱۳۹۶)،. پارادایم جدید. س. صادقی زاده (مترجم). تهران: ...
  • حاتمی، ع.؛ کلاته، ف. (۱۳۹۳). دولت در پیرامون و پیرامون ...
  • دلفروز، م.ت. (۱۳۹۳). دولت و توسعه اقتصادی، اقتصاد سیاسی توسعه ...
  • سن، آ.ک. (۱۳۸۱). در باب نابرابری اقتصادی. ح. راغفر (مترجم). ...
  • شفیعی فر، محمد (۱۳۸۴). دموکراسی و عدالت اجتماعی با تاکید ...
  • فولر، گ.؛ فرانکه، ر. (۱۳۸۳). شیعیان عرب: مسلمانان فراموش شده. ...
  • کولی، ج. (۱۳۸۷). سیا و جهاد: جنگ های نامقدس. م. ...
  • لاوویی، م. (۱۳۹۲). مقدمه ای بر تفکرات اقتصادی پساکینزی. م. ...
  • لوئیس، ب. (۱۳۸۴). مشکل از کجا آغاز شد؟ تاثیر غرب ...
  • لوئیس، ب. (۱۳۹۸). ایمان و قدرت؛ دین و سیاست در ...
  • مصلی نژاد، ع. (۱۳۹۵). دولت و توسعه اقتصادی در ایران. ...
  • مصلی نژاد، ع. (۱۳۹۹). سیاستگذاری اقتصادی؛ مدل، روش و فرایند. ...
  • معلوف، ا. (۱۳۸۹). هویت های مرگبار. ع. نیک گهر (مترجم). ...
  • مومنی، ف. (۱۳۹۵). اقتصاد ایران در دوران تعدیل ساختاری. تهران: ...
  • نورث، د.؛ والین، ج.؛ وب، ا.؛ وینگاست، ب. (۱۳۹۶). سیاست، ...
  • هانتینگتون، س. (۱۳۷۰). سامان سیاسی در جوامع دستخوش دگرگونی. م. ...
  • هانتینگتون، س. (۱۳۷۳. موج سوم، دموکراسی در پایان سده بیستم. ...
  • نمایش کامل مراجع