تحلیل نظری بر بحرانهای اجتماعی در ایران ۱۴۰۴-۱۳۹۶؛ ریشه ها و راهکارهای گذار
محل انتشار: فصلنامه علوم سیاسی، دوره: 29، شماره: 2
سال انتشار: 1405
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 35
فایل این مقاله در 22 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد
- صدور گواهی نمایه سازی
- من نویسنده این مقاله هستم
استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:
شناسه ملی سند علمی:
JR_JCKE-29-2_005
تاریخ نمایه سازی: 21 آبان 1405
چکیده مقاله:
نظریه پردازان توسعه و نوسازی همواره به این موضوع توجه و اشاره داشته اند که «جوامع در حال گذار» عموما دستخوش بحران سیاسی، اجتماعی و دگرگونی های ساختاری می شود. علت اصلی شکل گیری چنین فرایندی را می توان در تغییر قالب های ادراکی و انتظارات فزاینده گروه های اجتماعی دانست. واحدهای سیاسی در دو مرحله تاریخی درگیر بحران های اجتماعی و چالش های امنیتی میشوند. نخست مرحله «گذار از جامعه سنتی» که در چنین شرایطی، نشانه هایی از جابجایی انتظارات، قالب های ارزشی و الگوهای کنش ارتباطی شکل می گیرد. دوم مرحله، اعتراضات سیاسی که واکنش به انتظارات اجتماعی تامین نشده است. در سال های ۱۳۹۶-۱۴۰۴در کشور ایران بحران های اجتماعی و اقتصادی ظهور یافت که ناشی از رکود اقتصادی، تحریم های گسترده بین المللی، محدودیت های اعمال شده در سیاست داخلی و انعطاف ناپذیری ساخت حکومتی در برابر انتظارات اجتماعی بود. در این دوران جامعه شبکه ای وجه مسلط کنش ارتباطی و انتقال آگاهی برای گروه های شهروندی بود. چگونگی پیوند انتظارات اجتماعی برآورده نشده، تضادهای طبقاتی و انباشت انتظارات را می توان عامل اساسی بحران های ۱۳۹۶-۱۴۰۴دانست. پرسش اصلی مقاله آن است که «بحران های اجتماعی ایران سال های ۱۳۹۶-۱۴۰۴دارای چه نشانه های اجتماعی، اقتصادی و امنیتی بوده و عبور از این بحران ها نیازمند چه سازوکارها و راهکارهایی است؟». به نظر میرسد (فرضیه) «بحران های اجتماعی ایران ۱۳۹۶-۱۴۰۴در عوامل داخلی و فراملی مختلفی ریشه دارد. عوامل داخلی عبارت اند از: شکاف های اجتماعی و تورم اقتصادی تصاعد یابنده، محرومیت نسبی و اعتراضات فراگیر ساختارشکن، افزایش نرخ تحرک اجتماعی و ظهور انتظارات فزاینده، فناوری جامعه شبکه ای و گسست نسلی، گذار ساخت اجتماعی از شکل بندی های ساختاری. عوامل فراملی نیز عبارت اند از: بازتولید روایت های نهفته در برابر اندیشه مقاومت، تحریم های بین المللی و بحران های اجتماعی و اقتصادی ایران، موازنه هنجاری و فعال سازی داعش. سازوکارهای مقابله با تهدیدهای نسلی، هویتی و اجتماعی و... نیز عبارت اند از: بهره گیری از اقتصاد و سیاست جماعت گرایانه، عبور از نظام سیاسی دسترسی محدود و الیگارشی حاکم، جایگاه یابی زنان و جوانان به عنوان نیروهای اجتماعی نوظهور.
کلیدواژه ها:
بحران اجتماعی ، ثبات سیاسی ، ناآرامی های اجتماعی ، شکاف های اجتماعی و گسست نسلی ، جامعه شبکه ای ، نهادینه شدن سیاسی
نویسندگان
ابراهیم متقی
استاد، گروه علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
علی طالبی بجندی
دانشجوی دکتری، گروه علوم سیاسی، پردیس ارس، دانشگاه تهران، ارس، ایران.
مراجع و منابع این مقاله:
لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :