عوامل و زمینه های ورود عبدالحق دهلوی به سیاست و تاثیرات آن بر شبه قاره هند
محل انتشار: فصلنامه علوم سیاسی، دوره: 29، شماره: 2
سال انتشار: 1405
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 34
فایل این مقاله در 21 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد
- صدور گواهی نمایه سازی
- من نویسنده این مقاله هستم
استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:
شناسه ملی سند علمی:
JR_JCKE-29-2_006
تاریخ نمایه سازی: 21 آبان 1405
چکیده مقاله:
این پژوهش با هدف تبیین عوامل و زمینه های نظری و تاریخی گذار عبدالحق محدث دهلوی از سنت انزواگرایانه تصوف به سپهر کنشگری سیاسی و نیز ارزیابی ابعاد میراث فکری-سیاسی او در تاریخ شبه قاره هند به نگارش درآمده است. مسئله بنیادین مقاله آن است که عبدالحق دهلوی چگونه بر خلاف پارادایم حاکم بر طریقت های صوفیانه سنتی شبه قاره که معنویت و اخلاق را حوزه ای مجزا و متضاد با امر سیاسی می دانستند، به سپهر سیاست وارد شد و ورود انتقادی او به عرصه قدرت در برابر سیاست های دربار گورکانی بر چه مبانی و مولفه هایی استوار بوده است؟ این مطالعه در چارچوب روش تاریخ فکری (استوارت هیوز) و با روش تحلیل متنی کیفی صورت پذیرفته است. تحلیل بر پایه آثار دست اول دهلوی، به ویژه رسائل چهارگانه او شامل اخبار الاخیار، تنبیه الغافلین، رساله نوریه سلطانیه و المکاتیب والرسائل، در پیوند با بستر تاریخی عصر اکبری و جهانگیری انجام شده است. بنابر یافته های پژوهش، محرک های اصلی ورود دهلوی به سیاست، واکنش به سه اقدام مناقشه برانگیز دربار اکبرشاه شامل صدور محضر/ فرمان معصومیت سلطنتی، بدعت ها و انحرافات رفتاری دربار و طرح وحدت ادیان (دین الهی) بوده است. دهلوی با اتخاذ مشی انتقادی-اصلاحی و محافظه کارانه از درون حاکمیت، در رساله نوریه سلطانیه و مکاتیب به جهانگیر، چارچوب نظری عدل امرا و انقیاد رعایا را پی ریخت و کمال ملک داری را در تمسک به شریعت معرفی کرد. این اندیشه در دو بستر امتداد یافت: یکی بستر شبکه ای-معنوی از طریق تقویت طریقت نقشبندیه (تاثیر بر شیخ احمد سرهندی تا شاه ولی الله دهلوی) و دیگری بستر روش شناختی-علمی با محوریت حدیث که بنیان تحولات فکری سده های بعد در هند شد. اندیشه سیاسی عبدالحق دهلوی الگویی ممتاز از بازتولید سیاست ورزی اسلامی از دل سنت های عرفانی است. دهلوی با بازتعریف نسبت تصوف و سیاست، بدون افتادن در ورطه تقابل انقلابی با حاکمیت مستقر، تصوف شریعت مدار و حدیث پژوه را به ابزار مهار قدرت استبدادی و حفظ هویت جامعه مسلمان شبه قاره تبدیل کرد و جریانی را پی ریخت که بعدها هویت خواهی دینی در هند را تغذیه کرد.
کلیدواژه ها:
نویسندگان
محمدعلی میرعلی
استاد، گروه علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، جامعه المصطفی العالمیه، قم، ایران.
محمد شجاعیان
دانشیار، گروه علوم سیاسی، دانشکده علوم اجتماعی، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، قم، ایران
سید یحیی موسوی
دکتری، گروه علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، جامعه المصطفی العالمیه، قم، ایران.
مراجع و منابع این مقاله:
لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :