دیپلماسی درجه دو در حکمرانی منطقه ای «نقش زیست بوم مجازی در همگرایی ایران و پاکستان»
محل انتشار: فصلنامه علوم سیاسی، دوره: 29، شماره: 2
سال انتشار: 1405
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 27
فایل این مقاله در 25 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد
- صدور گواهی نمایه سازی
- من نویسنده این مقاله هستم
استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:
شناسه ملی سند علمی:
JR_JCKE-29-2_007
تاریخ نمایه سازی: 21 آبان 1405
چکیده مقاله:
تحولات نظام بین الملل در دهه های اخیر نشان داده است که دیپلماسی رسمی به تنهایی قادر به مدیریت پیچیدگی های روابط منطقه ای نیست؛ در این میان گسترش زیست بوم مجازی و شبکه های اجتماعی، عرصه ای نوین برای رقابت روایی و شکل دهی به ادراک عمومی ایجاد کرده که نقش بازیگران غیردولتی را در فرایندهای همگرایی منطقه ای به طور چشمگیری افزایش داده است. روابط ایران و پاکستان، به رغم ظرفیت های گسترده تاریخی، فرهنگی و تمدنی، همچنان با شکاف های ادراکی، روایت های واگرای فرقه ای-امنیتی و ضعف تعاملات اجتماعی و رسانه ای مواجه است. مسئله اصلی این پژوهش آن است که دیپلماسی درجه دو در بستر زیست بوم مجازی چگونه می تواند از طریق تولید و تقویت روایت های همگرا، به توسعه حکمرانی منطقه ای و همگرایی میان ایران و پاکستان کمک کند. هدف پژوهش، وضعیت شناسی زیست بوم مجازی روابط ایران و پاکستان و طراحی نقشه راهی برای تقویت همگرایی منطقه ای از طریق دیپلماسی درجه دو و روایت سازی مشترک است. پژوهش با رویکرد کیفی و با بهره گیری از روش توصیفی-تحلیلی، تحلیل گفتمان و تحلیل روایت، داده های پژوهش از محتوای منتشرشده در پلتفرم های X، YouTube، TikTok، Instagram و رسانه های خبری Dawn، Geo News، ARY و Express Tribune طی سال های ۲۰۲۴ تا ۲۰۲۶ گردآوری و با نمونه گیری هدفمند و تحلیل گفتمان و روایت تحلیل شده اند. یافته ها نشان می دهد که زیست بوم مجازی پاکستان از یک فضای ارتباطی صرف به میدان رقابت روایی و بازتولید هویت های ژئوپلیتیک تبدیل شده و قدرت تاثیرگذاری در آن بیش از آنکه در اختیار رسانه های رسمی باشد، در دست شخصیت های رسانه ای، اینفلوئنسرهای سیاسی و کنشگران دیجیتال قرار دارد. سه گفتمان اصلی درباره ایران در این فضا قابل شناسایی است: گفتمان همگرای اسلامی-ژئوپلیتیک، گفتمان واگرای فرقه ای-امنیتی و گفتمان عمل گرای اقتصادی. مهم ترین ضعف ایران در این عرصه، نبود شبکه روایت ساز بومی است؛ بر این اساس نقشه راه پیشنهادی پژوهش بر سه اصل تدریجی بودن، شبکه محوری و بومی سازی استوار است و مستلزم فعال سازی نخبگان واسط، تعامل هدفمند با اینفلوئنسرهای کلیدی، تولید محتوای فرهنگی مشترک و بهره گیری از ظرفیت ادبیات و هنر مشترک دو کشور است.
کلیدواژه ها:
نویسندگان
محمد علی رنجبر
استادیار، گروه علوم سیاسی، دانشکده تاریخ و مطالعات سیاسی، دانشگاه باقرالعلوم (ع)، قم، ایران.
مراجع و منابع این مقاله:
لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :