انتخاب مدل بهینه CMIP۶ و ناهمگونی مکانی پیش بینی های ریزمقیاس شده بارش و دما در یک حوضه نیمه خشک، مرکز ایران

سال انتشار: 1405
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 36

فایل این مقاله در 22 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_CCR-7-27_003

تاریخ نمایه سازی: 21 آبان 1405

چکیده مقاله:

تشدید چالش های تغییر اقلیم در مناطق خشک و نیمه خشک، ارزیابی دقیق مولفه های هیدرو-اقلیمی را برای مدیریت پایدار منابع آب ضروری ساخته است. این پژوهش با هدف شبیه سازی و پیش بینی تغییرات آتی دما و بارش در پنج ایستگاه سینوپتیک حوزه آبخیز دشت کاشان (نطنز، کاشان، میمه، کهک و دلیجان) با استفاده از داده های روزانه دوره پایه (۲۰۲۴–۲۰۰۴) و مدل های CMIP۶ انجام شد. خروجی ۱۱ مدل گردش عمومی جو با پنج شاخص عملکردی MAE، MSE، RMSE، MAPE وR۲ ارزیابی و چهار مدل برتر ACCESS-ESM۱-۵، CESM۲، MPI-ESM۱-۲-LR و BCC-CSM۲-MR انتخاب شدند. نتایج نشان داد مدل CESM۲ در شبیه سازی دما در تمامی ایستگاه ها کمترین خطا و بالاترین ضریب تبیین را دارد و به عنوان مدل شاخص ریزمقیاس نمایی دما انتخاب شد. برای بارش، بهینه ترین مدل بسته به ایستگاه متفاوت بود اما مدل های MPI-ESM۱-۲-LR، BCC-CSM۲-MR و ACCESS-ESM۱-۵ بهترین عملکرد را ارائه دادند. ریزمقیاس نمایی آماری با مدل LARS-WG۸ تحت سه سناریوی SSP۱-۲.۶،SSP۲-۴.۵ و SSP۵-۸.۵ برای دو افق آینده نزدیک (۲۰۴۰–۲۰۲۱) و آینده میانی (۲۰۶۰–۲۰۴۱) انجام شد. نتایج نشان می دهد میانگین دمای حوضه در آینده میانی بین ۶۴/۰ (SSP۱-۲.۶)تا ۲۹/۱ درجه سانتی گراد (SSP۵-۸.۵) افزایش می یابد، درحالی که سیگنال گرمایش در آینده نزدیک ضعیف تر است (۰۵/۰ تا ۳۳/۰ درجه). برخلاف تصور رایج، میانگین بارش حوضه در اغلب سناریوها افزایشی جزئی (۵/۱ تا ۲/۷ درصد) دارد، اما این میانگین حوضه ای، تحت تاثیر ناهمگونی شدید مکانی می باشد. ایستگاه نطنز افزایش قابل توجه (تا ۲۵ درصد) و ایستگاه میمه، با وجود بالاترین ارتفاع، کاهش پیوسته (تا ۱۵ درصد تحتSSP۵-۸.۵ ) را نشان می دهد، درحالی که کاشان تغییری اندک دارد (۴/۴- تا ۷/۷+درصد). این یافته ها نشان می دهد رابطه ساده ارتفاع بیشتر برابر با افزایش بارش بیشتر در این حوضه صدق نمی کند و ضرورت پایش ایستگاهی و پیوند این خروجی ها با مدل مدیریت منابع آب WEAP را تایید می کند.

کلیدواژه ها:

CMIP۶ LARS ، WG سناریوهایSSP ناهمگونی مکانی بارش مدل های GCM مدیریت منابع آب

نویسندگان

مریم آقایی

دانشجوی دکتری علوم و مهندسی آبخیز، گروه مهندسی طبیعت، دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران،

سید حسن علوی نیا

استادیار، گروه مهندسی طبیعت، دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران

هدی قاسمیه

دانشیار، گروه مهندسی طبیعت، دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران