تدوین و اعتبارسنجی پرسشنامه های سواد اقلیمی مروری نظام مند بر تجربیات جهانی با نگاهی به ایران

سال انتشار: 1405
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 27

فایل این مقاله در 10 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_CCR-7-27_005

تاریخ نمایه سازی: 21 آبان 1405

چکیده مقاله:

سواد اقلیمی یکی از مولفه های کلیدی توانمندسازی شهروندان برای مواجهه با تغییر اقلیم است، اما تاکنون ابزار استاندارد و مورد توافق جهانی برای سنجش آن وجود ندارد و پژوهشگران کشورهای مختلف از رویکردهای متفاوتی برای تدوین پرسشنامه های خود بهره گرفته اند. این مقاله با روش مرور نظام مند و بر اساس چارچوب پریسما، تجربیات جهانی در تدوین پرسشنامه های سواد اقلیمی را بررسی می کند تا چارچوب های نظری، ابعاد و مولفه های سنجش، روش های اعتبارسنجی و عوامل موثر بر سواد اقلیمی را در کشورهای مختلف شناسایی کند. جست وجوی نظام مند در پایگاه های Scopus، Web of Science و Science Direct و منابع معتبر داخلی، در بازه زمانی ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۶ با کلیدواژه های فارسی و انگلیسی مرتبط با سواد اقلیمی انجام شد. پس از غربالگری بر اساس معیارهای ورود و خروج، مطالعات کلیدی از کشور های کانادا، آلمان، اسپانیا، سورینام، کره جنوبی، انگلستان، اندونزی و ایالات متحده، به همراه ۲ مطالعه معتبر از ایران، در تحلیل نهایی گنجانده شد. یافته ها نشان می دهد رایج ترین چارچوب نظری، مدل دانش-نگرش-رفتار و نسخه های توسعه یافته آن است و مطالعات جدیدتر کانادا و آلمان بر مولفه های پردازش اطلاعات اقلیمی، مهارت های علمی و ارزیابی اعتبار منابع تاکید دارند. در ایران، سطح سواد اقلیمی در برخی گروه های دانشجویی مطلوب، اما در دانش آموزان پایین و همراه با باورهای نادرست علمی گزارش شده است. مهم ترین عوامل موثر بر سواد اقلیمی عبارت اند از آموزش، میزان مواجهه رسانه ای، تجربه مستقیم مخاطرات اقلیمی، اعتماد به منابع علمی و عوامل روان شناختی مانند نگرش و خودکارآمدی. بر پایه این مرور، یک چارچوب مفهومی جامع در چهار سطح ارائه شده است: ۱) عوامل زمینه ای و جمعیت شناختی ۲) ابعاد اصلی سواد اقلیمی ۳) متغیرهای میانجی و آمادگی رفتاری و ۴) پیامدهای سواد اقلیمی. این چارچوب می تواند مبنایی برای طراحی پرسشنامه های استاندارد سنجش سواد اقلیمی در ایران و برنامه های ارتقای آن باشد.

نویسندگان

مجید حبیبی نوخندان

دانشیار، پژوهشگاه هواشناسی و علوم جو، تهران، ایران

حمیده دالایی

پژوهشگر اقلیم شناسی و کارشناس مرکز آموزش منطقه ای سازمان هواشناسی کشور ، تهران، ایران

مراجع و منابع این مقاله:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :
  • خادمی زاده، شهناز؛ محمدی، زینب؛ بهلول، فاطمه و طالبی، علی. ...
  • Azevedo, J., & Marques, M. (۲۰۱۷). Climate literacy: a systematic ...
  • Boucher, V. G., Goupil-Sormany, I., & Boivin, M. (۲۰۲۶). Assessing ...
  • García-Vinuesa, A., et al. (۲۰۲۵). Developing and validating an assessment ...
  • Gellermann, D., Michel, H., & Harms, U. (۲۰۲۵). Between two ...
  • Moon, B., & Kim, S. (۲۰۲۴). Development and validation of ...
  • Nabilah, H., & Hariyono, E. (۲۰۲۱). Analysis on climate literacy ...
  • Pinches, E., & Knight, S. (۲۰۲۵). Climate Literacy Survey ۲۰۲۵: Full ...
  • Sato, F. E., & Park, J. (۲۰۲۵). A systematic review ...
  • U.S. Global Change Research Program (USGCRP). (۲۰۰۹). Climate Literacy: The ...
  • U.S. Global Change Research Program (USGCRP). (۲۰۲۴). Climate Literacy: Essential ...
  • Yakar, H., & Karakuş, U. (۲۰۲۰). Identifying climate literacy competencies: ...
  • نمایش کامل مراجع