ارزیابی واکنش به تنش شوری و برهمکنش ژنوتیپ و محیط ژنوتیپ های امیدبخش جو (.Hordeum vulgare L) در اقلیم معتدل ایران

سال انتشار: 1404
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 43

فایل این مقاله در 20 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_AGRO-27-3_004

تاریخ نمایه سازی: 21 آبان 1405

چکیده مقاله:

شوری خاک و آب از مهم ترین محدودیت های تولید پایدار جو در مناطق خشک و نیمه خشک به شمار می روند و واکنش ژنوتیپ ها به تنش شوری، انتخاب ژنوتیپ های متحمل را پیچیده می سازد. آزمایش حاضر با هدف ارزیابی عملکرد دانه و میزان تحمل به تنش  شوری ۱۷ ژنوتیپ جو شامل ۱۶ ژنوتیپ امیدبخش و رقم شاهد ارمغان، در تیمارهای بدون تش و تنش شوری انجام شد. آزمایش ها در سه ایستگاه تحقیقاتی بیرجند، یزد و اصفهان طی دو سال زراعی ۱۴۰۳-۱۴۰۲ و ۱۴۰۴-۱۴۰۳، در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار اجرا شدند. در مجموع، ۱۲ محیط شامل سه مکان، دو سال و دو تیمار بدون تنش و تنش شوری مورد ارزیابی قرار گرفتند. عملکرد دانه، شاخص های تحمل و حساسیت به تنش شامل RC، TOL، MP، GMP، HM ، SSI، STI، YI،YSI  و RSI  محاسبه و روابط بین شاخص ها و عملکرد با استفاده از تحلیل همبستگی، نمودار سه بعدی و تحلیل مولفه های اصلی ارزیابی شد. نتایج تجزیه واریانس نشان داد که برهمکنش سال و مکان در هر دو تیمار بدون تنش و تنش شوری معنی دار بود و برهمکنش ژنوتیپ و سال و مکان نیز در سطح احتمال یک درصد معنی دار بود که نشان دهنده وابستگی پاسخ ژنوتیپ ها به ترکیب محیطی است. تنش شوری باعث کاهش عملکرد دانه کلیه ژنوتیپ های جو شد، با این حال، میزان کاهش بین آنها متفاوت بود. ژنوتیپ های G۱  و G۸ کم­ترین کاهش عملکرد را داشتند و ژنوتیپ های G۱۴،G۱۶  و G۱۷ حساس تر بودند. ژنوتیپ های G۱، G۲، G۶، G۷،G۱۳  و G۱۷ بر اساس عملکرد دانه،STI  وYI  در گروه برتر قرار گرفتند، با این حال از نظر حفظ عملکرد و حساسیت نسبی به تنش شوری، ژنوتیپ های G۱، G۸  و G۴ عملکرد بهتری داشتند. شاخص های GMP، HM و STI بیشترین ارتباط همزمان را با عملکرد دانه در هر دو تیمار بدون تنش وو تنش شوری داشتند. نتایج تجزیه به مولفه های اصلی نیز ۹/۹۵ درصد از تغییرات کل را در دو مولفه نخست تبیین کرد. در مجموع، ژنوتیپG۱  به عنوان ژنوتیپ برتر از نظر ترکیب عملکرد دانه، کاهش نسبی کمتر عملکرد و شاخص های تحمل شناسایی شد و ژنوتیپ های G۲ و G۶ نیز به دلیل عملکرد بالای کلی، به ویژه در شرایط بدون تنش و عملکرد قابل قبول در تیمار تنش شوری، به عنوان ژنوتیپ های امیدبخش شناخته شدند. این ژنوتیپ ها می توانند برای ارزیابی های تکمیلی در محیط های دارای تنش شوری و استفاده در برنامه های به نژادی جو مورد استفاده قرار گیرند.

کلیدواژه ها:

Barley ، Correlation coefficient ، Grain yield ، Multi-environment trials and Salinity stress ، آزمایش های چند محیطی ، تنش شوری ، جو ، عملکرد دانه و ضریب همبستگی

نویسندگان

الیاس آرزمجو

Field and Horticultural Crops Science Research Department, South Khorasan Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Agricultural Research, Education and Extension Organization, Birjand, Iran

علی براتی

Seed and Plant Improvement Institute, Agricultural Research, Education and Extension Organization, Karaj, Iran

سید علی طباطبائی

Field and Horticultural Crops Science Research Department, Yazd Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Agricultural Research, Education and Extension Organization, Yazd, Iran

مهرداد محلوجی

Field and Horticultural Crops Science Research Department, Isfahan Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Agricultural Research, Education and Extension Organization, Isfahan, Iran

مراجع و منابع این مقاله:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :
  • Abdelghany, A.M., Lamlom, S.F. and Naser, M., ۲۰۲۴. Dissecting the ...
  • Barati, A., Tabatabaei, S.A., Mahlooji. M. and Saberi, M.H., ۲۰۱۸. ...
  • Bouhraoua, S., Ferioun, M., Boussakouran, A., Belahcen, D., Hammani, K. ...
  • نمایش کامل مراجع