تبیین مولفه های شهرسازی به منظور ارتقای تاب آوری محلات شهری تهران در دوران پاندمیک و پساپاندمیک

با تشدید مخاطرات جهانی همچون پاندمی ها، تاب آوری شهری به یکی از مفاهیم بنیادین در برنامه ریزی و طراحی شهری، به ویژه در مقیاس محلات، تبدیل شده است که مستلزم شناسایی و تبیین مولفه های شهرسازی موثر بر آن است. این پژوهش با هدف شناسایی عوامل مختلف شهرسازی موثر بر تاب آوری محلات شهر تهران و تبیین مولفه های ارتقای تاب آوری آن ها در دوران همه گیری و پس از آن انجام گرفت. مطالعه حاضر با رویکرد توصیفی- تحلیلی و با در نظر گرفتن ابعاد اجتماعی- فرهنگی، اقتصادی، کالبدی، محیط زیستی و نهادی-مدیریتی طراحی شد. که، با مرور وسیع منابع داخلی و خارجی در حوزه تاب آوری محلات شهری و استفاده از نظر متخصصان و خبرگان با روش دلفی، عوامل شناسایی و پرسشنامه تهیه شد، و نظرات ۴۶ نفر از صاحب نظران و متخصصان شهری جمع آوری شد. برای تحلیل داده ها از روش تحلیل عاملی اکتشافی (EFA) به منظور شناسایی ابعاد پنهان و اصلی استفاده شد. یافته ها نشان داد تمامی ابعاد پنج گانه، از پایایی مطلوب (آلفای کرونباخ بالاتر از ۰.۹) برخوردار بوده و شاخص کفایت نمونه (KMO) در تمامی ابعاد قابل قبول است. نتایج نهایی بیانگر یک عاملی بودن ابعاد اجتماعی- فرهنگی، اقتصادی، زیست محیطی و نهادی- مدیریتی در مقابل دو عاملی بودن بعد کالبدی-دسترسی بود. بر این اساس، مجموعه ابعاد و عوامل شناسایی شده، مدلی جامع از مولفه های شهرسازی موثر بر تاب آوری و ایمنی محلات شهری تهران ارائه می دهد و بیان می دارد که تاب آوری یک مفهوم چندبعدی و درهم تنیده است که باید به صورت جامع و همه جانبه به آن نگریست.

کلیدواژه ها:

مولفه ها ، تاب آوری ، پاندمیک ، پساپاندمیک ، محله