تحلیل گفتمان بازنمایی ایران به مثابه «تهدید» در چارچوب دیپلماسی عمومی شناختی ایالات متحده (۲۰۱۰ تا ۲۰۲۵)

سال انتشار: 1405
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 37

فایل این مقاله در 25 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_SCJPO-18-3_004

تاریخ نمایه سازی: 21 آبان 1405

چکیده مقاله:

مقدمه و اهداف : در نظام بین الملل معاصر و به ویژه در عصر اطلاعات، مفهوم قدرت از چارچوب های صرفا مادی و سخت فراتر رفته و ابعاد نرم، ادراکی و شناختی آن به طور فزاینده ای در کانون رقابت های ژئوپلیتیکی قرار گرفته است. بر این اساس، دیپلماسی عمومی به عنوان یکی از ارکان اصلی قدرت نرم، به ابزاری راهبردی برای تاثیرگذاری بر نگرش ها، باورها و ترجیحات ذهنی مخاطبان داخلی و بین المللی تبدیل شده است. دیپلماسی عمومی معاصر دیگر صرفا به اطلاع رسانی یا تبلیغات سیاسی محدود نیست، بلکه فرایندی شناختی و گفتمانی است که در آن دولت ها با بهره گیری از زبان، رسانه، تصویر و پلتفرم های دیجیتال، به بازتعریف هویت «خود» و «دیگری» می پردازند.در این چارچوب، «دیپلماسی عمومی شناختی» به عنوان یکی از جلوه های نوین اعمال قدرت نرم، به تلاش نظام مند برای دست کاری ادراک، باور و احساس مخاطبان از طریق بازتولید گفتمان های خاص و تثبیت روایت های تهدیدمحور اشاره دارد. روابط جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا نمونه ای برجسته از این نوع تقابل ادراکی و گفتمانی است. بر این اساس، هدف اصلی پژوهش حاضر تحلیل چگونگی بازنمایی جمهوری اسلامی ایران به مثابه «تهدید» در چارچوب دیپلماسی عمومی شناختی ایالات متحده آمریکا طی سال های ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۵ است. این پژوهش می کوشد نشان دهد ایالات متحده از طریق چه الگوهای زبانی، روایی و گفتمانی، تصویری تهدیدمحور از ایران تولید و بازتولید می کند و این تصویر چه کارکردهایی در مشروعیت بخشی به سیاست های مهار، تحریم و فشار دارد. روش : پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و بر مبنای روش تحلیل گفتمان انتقادی فرکلاف انجام شده است. چارچوب نظری تحقیق تلفیقی از نظریه های «قدرت نرم»، «بازنمایی» و «قدرت گفتمان» و نیز مفاهیم مرتبط با جنگ شناختی و امنیت ادراکی است. داده های پژوهش شامل ۱۸۰ متن رسمی و رسانه ای منتخب از بیانیه ها و سخنرانی های مقامات آمریکایی و محتوای منتشرشده در رسانه هایی چون صدای آمریکا، رادیو فردا، سی ان ان و پلتفرم های دیجیتال وابسته در بازه زمانی ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۵ است. واحد تحلیل، بندهای معنایی بوده و تحلیل داده ها در سه سطح زبانی، گفتمانی و کارکردی انجام شده است. فرایند کدگذاری داده ها با استفاده از نرم افزار MAXQDA صورت گرفته و پایایی تحلیل از طریق ضریب کاپای کوهن تایید شده است.یافته ها: یافته های پژوهش نشان می دهد که دیپلماسی عمومی ایالات متحده با بهره گیری از راهبردهایی چون چارچوب سازی منفی، برچسب گذاری اخلاقی و روایت سازی عاطفی، تصویری پایدار از ایران به عنوان کنشگری غیرعقلانی، بی ثبات کننده و ناسازگار با نظم بین المللی لیبرال بازتولید می کند. در این بازنمایی، پنج گفتمان اصلی شناسایی شده است: تهدید هسته ای و رفتار غیرعقلانی، تروریسم و بی ثبات سازی منطقه ای، نقض حقوق بشر و سرکوب داخلی، ناسازگاری با نظم لیبرال جهانی، و تهدید سایبری (با کارکرد شناختی). این بازنمایی ها در سطح بین المللی به مشروعیت بخشی سیاست های مهار و تحریم و در سطح داخلی ایران به تضعیف سرمایه نمادین و کاهش تاب آوری شناختی منجر شده اند.نتیجه گیری: پژوهش حاضر نشان می دهد که بازنمایی جمهوری اسلامی ایران به مثابه «تهدید» در چارچوب دیپلماسی عمومی شناختی ایالات متحده، نه بازتابی از واقعیت عینی، بلکه محصول فرایند مهندسی معنا و اعمال قدرت نرم گفتمانی است. دیپلماسی عمومی آمریکا در دهه اخیر از سطح اطلاع رسانی سیاسی فراتر رفته و به سطح عملیات شناختی نظام مند ارتقا یافته است؛ امری که کنترل روایت و ادراک را به ابزار اصلی اعمال قدرت در سیاست خارجی این کشور تبدیل کرده است.

نویسندگان

رهبر طالعی حور

دانشیار روابط بین الملل دانشگاه محقق اردبیلی

زهرا مبینی

دانشگاه اصفهان