نسبت مالتیتود و مقاومت در اندیشه آنتونیو نگری و دلالت های آن برای اندیشه و کنش سیاسی

سال انتشار: 1405
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 35

فایل این مقاله در 22 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_SCJPO-18-3_007

تاریخ نمایه سازی: 21 آبان 1405

چکیده مقاله:

مقدمه: در افق سرمایه داری معاصر که سازوکارهای سلطه در شبکه های زیست-سیاسی، ارتباطی و شناختی رسوب کرده اند، مسئله مقاومت و سوژه جمعی آن دوباره در مرکز فلسفه سیاسی و نظریه انتقادی قرار گرفته است. آنتونیو نگری در پیوند سنت مارکسیسم کارگرگرایانه ایتالیایی، خوانش اسپینوزایی از قدرت و الهام از فوکو، دلوز و گتاری، این موضوع را در قالب دو مفهوم «مالتیتود» و «مقاومت» بازصورت بندی می کند. دغدغه پژوهش حاضر، واکاوی نسبت درونی و هستی شناختی میان مالتیتود و مقاومت در اندیشه نگری با طرح این پرسش است که صورت بندی آنتونیو نگری از نسبت مالتیتود و مقاومت چه دلالت هایی برای اندیشه و کنش سیاسی معاصر دارد؟ روش: این پژوهش با روش تحلیلی-تفسیری پیش می رود. ابتدا با رجوع به متون کارگرگرایی ایتالیایی و آثار نخستین نگری، گذار او از دیالکتیک سنتی به منطق آنتاگونیسم و شکل گیری مفهوم «کارگر اجتماعی» و مقاومت شبکه ای صورت بندی می شود. سپس با تکیه بر خوانش نگری از اسپینوزا، دلوز و فوکو، مفاهیم قدرت برسازنده/برساخته، دموکراسی مطلق و مالتیتود بازسازی می شوند. در گام بعد، با تحلیل آثار مشترک نگری و هارت و بازخوانی او از لنین، ساحت سیاسی مالتیتود، الگوهای سازمان دهی شبکه ای، پادقدرت ها و نهادینه کردن مقاومت بررسی می گردد. داده های پژوهش از مطالعه نظام مند آثار اصلی نگری و هارت و ادبیات تفسیری معاصر پیرامون آن ها استخراج شده است و هدف، ارائه بازسازی مفهومی منسجم از نسبت مالتیتود و مقاومت است، نه آزمون تجربی فرضیه ها.یافته ها: یافته های مقاله نشان می دهد که نگری با جایگزین کردن منطق آنتاگونیسم به جای دیالکتیک، نسبت کار/سرمایه را به تضادی بنیادین میان قدرت موسس و قدرت تاسیس شده بدل می کند و از این رهگذر، مالتیتود را صورت بندی هستی شناختی سوژه جمعی در افق درون ماندگاری قدرت می فهمد؛ کثرتی از تکینگی های درهم تنیده که در بطن تولید زیست-سیاسی و امر مشترک عمل می کنند و حامل ظرفیت موسس می باشند. در این دستگاه، مقاومت نه نوعی واکنش منفی به سلطه، بلکه وجه ایجابی همان قدرت موسس مالتیتود است که از خلال تعلیق شبکه های استثمار، خروج و برون رفت های جمعی، بازترکیب نسبت های اجتماعی و تصاحب امر مشترک فعلیت می یابد. بازخوانی نگری از لنین، با حفظ پیوند میان شیوه تولید و سازمان سیاسی، امکان صورت بندی الگویی تازه از سازمان دهی را فراهم می کند که در آن، مالتیتود از رهگذر شبکه ای افقی از جنبش های متکثر، رهبری سیال و موازی گرایی انقلابی، خود را به سوژه بالفعل مقاومت بدل می سازد و انرژی آنتاگونیسم را در قالب پادقدرت ها و نهادهای مشترک پایدار نهادینه می کند.نتیجه گیری: بر اساس این بازسازی می توان گفت نسبت مالتیتود و مقاومت در اندیشه نگری نسبتی درونی و هستی شناختی است. مالتیتود بستر مادی و ترکیب اجتماعی مقاومت را فراهم می کند و مقاومت سازوکار زمانی-فرایندی فعلیت یافتن قدرت موسس مالتیتود در جهت دموکراسی مطلق است. پیامد این تلقی برای اندیشه و کنش سیاسی آن است که سیاست رهایی بخش دیگر در تصرف دولت و مهندسی از بالا خلاصه نمی شود، بلکه در آفرینش اشکال نوین زندگی مشترک، سازمان دهی شبکه ای، اجتماعی سازی ابزارهای تولید و ساختن نهادهای مشترک از پایین صورت می گیرد. بدین سان، دستگاه نظری نگری چشم اندازی فراهم می آورد که در آن می توان همزمان بر تکثر سوژه ها، افق جهانی سرمایه داری معاصر و ضرورت سازمان دهی پایدار مقاومت اندیشید و الگوهای تازه ای برای کنش سیاسی رهایی بخش در دوران تولید زیست-سیاسی و امپراتوری ترسیم کرد.

نویسندگان

پوریا چهاردهی

علوم سیاسی - اندیشه های سیاسی، دانشکده اقتصاد و علوم سیاسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

سید محسن علوی پور

پژوهشکده مطالعات سیاسی، بین المللی و حقوقی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران