بازفهم سیاستگذاری فرهنگی از منظر تغییر رفتار: کاربست بازاریابی اجتماعی

سال انتشار: 1405
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 34

فایل این مقاله در 21 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_SCJPO-18-3_008

تاریخ نمایه سازی: 21 آبان 1405

چکیده مقاله:

مقدمه و اهداف: سیاست گذاری فرهنگی معمولا با مجموعه ای از اقدامات، نهادها و برنامه هایی شناخته می شود که در حوزه فرهنگ طراحی و اجرا می شوند. بااین حال، در پس این اقدامات، هدفی بنیادی تر نهفته است و آن اثرگذاری بر نظام باورها، نگرش ها، ارزش ها و در نهایت رفتار شهروندان است. از این منظر، سیاست گذاری فرهنگی را می توان نوعی مداخله آگاهانه برای ایجاد، تقویت یا تغییر الگوهای ذهنی و رفتاری افراد و گروه های اجتماعی تلقی کرد. اهمیت این مسئله تنها به تحقق اهداف فرهنگی محدود نمی شود. فرهنگ گاه موضوع مستقیم سیاست گذاری و گاه ابزاری برای تحقق اهداف سایر حوزه های حکمرانی محسوب می شود. هدف اصلی این مقاله آن است که با برجسته ساختن ماهیت رفتارمحور سیاست گذاری فرهنگی و ارائه چارچوبی مفهومی برای درک آن، سیاست گذاری فرهنگی را از منظر تاثیرگذاری بر باورها، نگرش ها و رفتار بازتعریف نموده و سپس نشان دهد که بازاریابی اجتماعی، به عنوان رهیافتی تخصصی در حوزه تغییر رفتار، چگونه می تواند ظرفیت خود را در خدمت طراحی و اجرای اثربخش سیاست های فرهنگی قرار دهد. روش ها: این پژوهش ماهیتی نظری داشته و با روش توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر تحلیل مفهومی انجام شده است. در این راستا، ادبیات سیاست گذاری فرهنگی، و مبانی بازاریابی اجتماعی موردبررسی و بازخوانی قرار گرفته و از طریق زنجیره ای از استدلالات، نسبت میان سیاست گذاری فرهنگی و بازاریابی اجتماعی تبیین شده است. یافته ها: یافته های پژوهش نشان می دهد که در پس تنوع رویکردهای موجود در سیاست گذاری فرهنگی، عنصر مشترکی وجود دارد که آن تلاش برای اثرگذاری بر باورها، نگرش ها و رفتارهای افراد و گروه های اجتماعی است. بسیاری از اهداف فرهنگی در نهایت به تغییرات ذهنی و رفتاری مخاطبان وابسته اند. ازاین رو، سیاست گذاری فرهنگی را می توان نوعی فرایند هدایت و مدیریت تغییرات باوری، نگرشی و رفتاری دانست که از طریق سازوکارهای اقناعی، ارتباطی و آموزشی دنبال می شود.این ویژگی صرفا به حوزه خاص فرهنگ محدود نیست. درساحت درون حوزه ای، سیاست گذاری فرهنگی باهدف شکل دهی یا تغییر ارزش ها، نگرش ها و رفتارهای فرهنگی جامعه صورت می گیرد؛ اما در ساحت برون حوزه ای نیز بسیاری از سیاست های عمومی برای تحقق اهداف خود نیازمند مداخله در متغیرهای فرهنگی و رفتاری هستند. بدین ترتیب، تغییر باور، نگرش و رفتار در ساحت درون حوزه ای، هدف سیاست گذاری فرهنگی تلقی می شود؛ اما در ساحت برون حوزه ای، وسیله ای برای تحقق اهداف سایر حوزه های سیاستی محسوب می گردد.بر پایه این بازفهم از سیاست گذاری فرهنگی، می توان گفت بازاریابی اجتماعی با تمرکز بر شناخت مخاطبان، تحلیل انگیزه ها و موانع رفتاری، بخش بندی گروه های هدف، طراحی پیشنهادهای متناسب با نیازهای آنان و تاکید بر تغییرات داوطلبانه، ظرفیت قابل توجهی از ابزارها و تکنیک های تخصصی را برای مدیریت فرایند تغییر رفتار و تحقق اهداف فرهنگی فراهم می آورد.نتیجه گیری: رفتار مطلوب نقطه آغاز سیاست گذاری فرهنگی قرار است و سایر عناصر سیاستی در نسبت با آن تعریف و سازمان دهی می شوند. در چنین چارچوبی، بازاریابی اجتماعی ابزارها و سازوکارهای موثری برای تحقق اهداف فرهنگی فراهم می آورد تا به جای اتکا به رویکردهای صرفا بالابه پایین، سیاست های خود را بر مبنای شناخت دقیق مخاطبان، مشارکت و پذیرش اجتماعی طراحی کنند. همچنین این رویکرد، به جای تاکید بر اقدامات پراکنده، طراحی بسته های سیاستی منسجم و هماهنگ را ممکن می سازد.چارچوبی، بازاریابی اجتماعی ابزارها و سازوکارهای موثری برای تحقق اهداف فرهنگی فراهم می آورد تا به جای اتکا به رویکردهای صرفا بالابه پایین، سیاست های خود را بر مبنای شناخت دقیق مخاطبان، مشارکت و پذیرش اجتماعی طراحی کنند. همچنین این رویکرد، به جای تاکید بر اقدامات پراکنده، طراحی بسته های سیاستی منسجم و هماهنگ را ممکن می سازد.چارچوبی، بازاریابی اجتماعی ابزارها و سازوکارهای موثری برای تحقق اهداف فرهنگی فراهم می آورد تا به جای اتکا به رویکردهای صرفا بالابه پایین، سیاست های خود را بر مبنای شناخت دقیق مخاطبان، مشارکت و پذیرش اجتماعی طراحی کنند. همچنین این رویکرد، به جای تاکید بر اقدامات پراکنده، طراحی بسته های سیاستی منسجم و هماهنگ را ممکن می سازد.

نویسندگان

حسین شیرازی

دانشگاه علامه طباطبایی

کمیل قیدرلو

دانشگاه امام صادق