پاسخ فیزیولوژیکی و عملکرد ارقام گندم (Triticum aestivum L.) نان به تنش دمایی در یک نظام کشت متوالی (تابستانه-زمستانه) در منطقه شاوور-خوزستان

سال انتشار: 1405
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 31

فایل این مقاله در 16 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_AGRY-18-2_003

تاریخ نمایه سازی: 21 آبان 1405

چکیده مقاله:

گندم (Triticum aestivum L.) نقش کلیدی در تامین امنیت غذایی ایران دارد، اما در مناطق گرمسیری مانند خوزستان، تنش گرمایی انتهای فصل، تولید آن را با محدودیت جدی مواجه ساخته است. سیستم کشت متوالی (تابستانه-زمستانه) می تواند راهکاری برای بهره برداری حداکثری از زمین باشد، اما موفقیت آن به انتخاب رقم مناسب و تاریخ کاشت بهینه وابسته است. این پژوهش طی دو سال زراعی ۱۴۰۲-۱۴۰۱ و ۱۴۰۳-۱۴۰۲ در قالب بلوک های کامل تصادفی با آرایش کرت های خردشده با دو عامل تاریخ کاشت (کاشت تابستانه) شامل ۲۰ شهریور، ۳۰ شهریور، ۹ مهر و ۱۹ مهر در کرت های اصلی و چهار رقم مهرگان، چمران ۲، آینه و سارنگ در کرت های فرعی اجرا گردید. کشت زمستانه بلافاصله پس از برداشت کشت تابستانه در چهار تاریخ کاشت ۲۵ دی، ۳۰ دی، ۱۰ بهمن و ۱۵ بهمن (به ترتیب متناظر با تاریخ های کاشت تابستانه ۲۰ و ۳۰ شهریور، ۹ و ۱۹ مهر) انجام شد. نتایج نشان داد که اثر تاریخ کاشت، رقم و اثر متقابل آن ها بر تمامی صفات فیزیولوژیک و عملکرد دانه معنی دار بود. بیشترین ماده خشک کل (۷۹۵ گرم بر مترمربع) و سرعت رشد محصول (۱۵٫۷۴ گرم بر مترمربع در روز) در تاریخ کاشت ۹ مهر و۱۰ بهمن و رقم چمران ۲ مشاهده شد. بالاترین سرعت جذب خالص (۱۶٫۱۸ گرم بر مترمربع در روز) نیز در همین تیمار حاصل گردید. بااین حال، رقم مهرگان در تاریخ کاشت ۱۹ مهر و ۱۵ بهمن با دارا بودن بالاترین شاخص سطح برگ (۳۰/۴)، دوام سطح برگ (۲۴٫۵۵ روز) و میانگین عملکرد دانه (۱۴۰۸ کیلوگرم در هکتار) نسبت به سایر تیمارها برتری داشت. ارقام چمران ۲ و سارنگ علی رغم برتری در برخی شاخص های فیزیولوژیک لحظه ای، به دلیل کاهش شاخص سطح برگ و دوام سطح برگ، عملکرد نهایی پایین تری نشان دادند. به طور کلی، نتایج نشان داد که موفقیت سیستم کشت متوالی در مناطق گرمسیری به انتخاب رقم متحمل و تاریخ کاشت بهینه وابسته است. شاخص سطح برگ و دوام سطح برگ در مقایسه با سایر شاخص های فیزیولوژیک، نقش کلیدی تری در عملکرد نهایی دارند. رقم مهرگان در تاریخ کاشت ۱۹ مهر و ۱۵ بهمن برای این سیستم قابل توصیه است.

نویسندگان

محمد علی مولایی

گروه زراعت، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران

سیدکیوان مرعشی

گروه زراعت، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران

عبدالعلی گیلانی

بخش اصلاح و تهیه نهال بذر، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی،اهواز، ایران

شهرام لک

گروه زراعت، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران

مجتبی علوی فاضل

گروه زراعت، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

مراجع و منابع این مقاله:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :
  • Acevedo, E., Silva, P., & Silva, H. (۲۰۰۲). Wheat growth ...
  • Asseng, S., Ewert, F., Martre, P., Rötter, R. P., Lobell, ...
  • FAO. (۲۰۲۲). Wheat production in arid and semi-arid regions: Cultivar ...
  • Jafari, A., Rahnama, A., & Lorzadeh, S. (۲۰۲۱). Evaluation effective ...
  • Kawa, A.A., Amin, S.M., & Abdullah, R.A. (۲۰۲۱) Late sowing ...
  • Li, L., Guan, X., Wen, P., & Wang, T. (۲۰۲۶). ...
  • نمایش کامل مراجع