تحلیل روند توسعه در دوره رضا شاه

هدف از نگارش مقاله بررسی وضعیت توسعه سیاسی در دوره رضا شاه با نگاهی جدید است. شرایط ایران همزمان با کودتای ۱۲۹۹، بسیاری از سرآمدان سیاسی، را به روی کارآمدن دولتی مقتدر قانع کرد. رضاخان با درک این شرایط، توسعه با محوریت نهاد دولت را آغاز کرد. اما تلاش های او بیشتر به ایجاد نهادهای امنیتی، صنعتی و فرهنگی منتهی شد و از تقویت نهادهای سیاسی و مدنی غافل ماند. هرچند که نهادهای امنیتی و فرهنگی هم در ستیز با رویکرد نهادهای سنتی و قانونی جامعه قرارگرفتند. اینکه رویکرد دولت رضاشاه نسبت به توسعه سیاسی چگونه بود؟ سوال مهمی است که باید بدان پرداخته شود. هرچند پژوهش هایی در این زمینه تا کنون انجام شده اما به نظر می رسد همچنان نکته اصلی در ارتباط با عدم توسعه یافتگی سیاسی مورد اشاره قرار نگرفته و تنها به جنبه های ثانوی پرداخته اند. مقاله به روش توصیفی تحلیلی، با استعانت از رویکرد نهادگرا به وضعیت توسعه سیاسی در دوره رضاشاه پرداخته و نشان می دهد مدل دولت رضاشاه، ماهیتی یک سویه و اقتدارگرا داشته و از ایجاد تعامل با سایر نهادهای اجتماعی مدرن یا سنتی و تقویت آنها، ناتوان بوده در نتیجه توسعه سیاسی نیز نا موفق بود.

کلیدواژه ها:

توسعه نهادمند ، توسعه سیاسی ، دولت اقتدارگرا ، رضاشاه ، نهادگرایی