باز تعریف رابطه رسانه و قدرت در مشارکت سیاسی ایران پس از انقلاب، خوانشی کاستلزی از منطق شبکه ها

تحولات ارتباطی دهه های اخیر، سیاست را از چارچوب های نهادی تثبیت شده به سوی میدان های سیال ارتباطی سوق داده است؛ میدانی که در آن رسانه ها دیگر صرفا ابزار انتقال پیام نیستند، بلکه به بستر اصلی شکل گیری و منازعه قدرت بدل شده اند. در ایران پس از انقلاب اسلامی، این دگرگونی به ویژه با گسترش رسانه های شبکه ای، الگوهای مشارکت سیاسی را دستخوش تغییر کرده و مرجعیت ارتباطی ساختارهای رسمی را با چالش مواجه ساخته است. این پژوهش با تکیه بر منطق جامعه شبکه ای، نشان می دهد که مشارکت سیاسی در ایران معاصر در فضای تنش آلود میان تمرکز نهادی و گردش شبکه ای معنا شکل می گیرد؛ فضایی که در آن قدرت نه حذف می شود و نه تثبیت می ماند، بلکه پیوسته در حال بازآرایی است. رسانه های شبکه ای چگونه منطق اعمال قدرت و الگوهای مشارکت سیاسی را در ایران پس از انقلاب دگرگون کرده اند و این دگرگونی چه نسبتی با ساختار متمرکز قدرت سیاسی دارد؟ گسترش منطق شبکه ای رسانه ها، بدون حذف ساختار متمرکز قدرت، موجب انتقال نسبی قدرت ارتباطی از نهادهای رسمی به عرصه های شبکه ای و شکل گیری مشارکت سیاسی ناپایدار اما اثرگذار شده است. یافته های متن نشان می دهد که قدرت در ایران معاصر بیش از گذشته ماهیتی ارتباطی یافته و در جریان های تولید، توزیع و کنترل معنا اعمال می شود. فرسایش انحصار رسانه ای و برآمدن کنشگران شبکه ای، موجب بازتوزیع نسبی قدرت ارتباطی شده است، هرچند این بازتوزیع به معنای برابری یا حذف نقش ساختارهای رسمی نیست . این پژوهش با روش شناسی کیفی-نظری-تحلیلی و رویکرد تفسیری، بر پایه تحلیل مفهومی و بازخوانی انتقادی متون اصلی کاستلز و مطالعات مرتبط با رسانه و قدرت در ایران، به تبیین منطق دگرگونی قدرت و مشارکت سیاسی در چارچوب نظریه جامعه شبکه ای بدون اتکا به داده های تجربی کمی می پردازد.

کلیدواژه ها:

مشارکت سیاسی ، رسانه و مشارکت سیاسی ، رسانه و قدرت ، جامعه شبکه ای کاستلز