ارائه شاخصی برای پیش بینی دقیق تر هزینه پاک سازی نشت های نفتی در مناطق ساحلی و دریایی

سال انتشار: 1404
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 28

فایل این مقاله در 18 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_JNREE-4-14_002

تاریخ نمایه سازی: 21 آبان 1405

چکیده مقاله:

مقدمه: نشت نفت خام در محیط های دریایی و ساحلی یکی از مهم ترین تهدیدهای زیست محیطی است و برآورد دقیق هزینه پاکسازی آن در مدیریت ریسک، تخصیص منابع و برنامه ریزی عملیاتی اهمیت دارد. با توجه به تاثیر ویژگی های نفت و شدت آلودگی بر هزینه پاکسازی، هدف این پژوهش توسعه شاخصی ترکیبی برای پیش بینی دقیق تر هزینه کل پاکسازی نشت نفت بر اساس ویژگی های ذاتی نفت و شرایط حادثه است. مواد و روش ها: در این پژوهش، مدل هزینه کل پاکسازی نشت های نفتی برای محیط های دریایی و ساحلی توسعه یافت. هزینه کل بر اساس هزینه پایه عملیات، شاخص شدت هزینه پاکسازی و تابع تعدیل کننده مکانی برآورد شد. شاخص شدت هزینه نیز با ترکیب شاخص اثرات نشت نفت بر محیط زیست، حجم نشت، گرانروی و چگالی نفت تعریف شد. هفت ویژگی کلیدی نفت خام شامل چگالی، گرانروی، درصد ترکیبات اشباع، آروماتیک ها، رزین ها، آسفالتن ها و نسبت تبخیر، با استفاده از مدل های یادگیری ماشین شناسایی شدند. همچنین، اهمیت و سهم نسبی این ویژگی ها با روش مقادیر شاپلی تحلیل شد. نتایج و بحث: نتایج نشان داد مدل های طبقه بندی در تفکیک نمونه های نفتی عملکرد مطلوبی داشتند و دقت آن ها بین ۹۹۲۶/۰ تا ۱ بود. مدل های جنگل تصادفی و درخت های بسیار تصادفی با دقت ۱، تمامی نمونه های آزمون را به درستی طبقه بندی کردند. دقت مدل گرادیان بوستینگ ۹۹۸۵/۰ و دقت شبکه عصبی چندلایه ۹۹۲۶/۰ به دست آمد. تحلیل اهمیت ویژگی ها نشان داد شاخص شدت هزینه پاکسازی بیشترین سهم را در پیش بینی هزینه ها دارد. همچنین، نفت های دارای چگالی و گرانروی بیشتر و مقادیر بالاتر رزین و آسفالتن، به دلیل دشواری بیشتر در مهار، بازیابی و پاکسازی، هزینه بیشتری ایجاد می کنند. بنابراین، حجم نشت به تنهایی برای برآورد هزینه کافی نیست و باید ویژگی های نفت و شرایط مکانی حادثه نیز در مدل لحاظ شوند. نتیجه گیری: مدل ارائه شده می تواند ابزاری برای پشتیبانی از تصمیم مدیران، بیمه گران، بنادر و مراکز مقابله با آلودگی نفتی باشد و پیش بینی سریع هزینه پاکسازی را در مراحل اولیه حادثه امکان پذیر کند. پیشنهاد می شود مدل با داده های واقعی رخدادهای نفتی، شرایط متنوع دریایی و ساحلی و روش های مختلف پاکسازی اعتبارسنجی و کالیبره شود تا قابلیت استفاده از آن در برنامه های ملی پاسخ به سوانح نفتی افزایش یابد.

کلیدواژه ها:

مدل سازی اقتصادی ، اثرات نشت نفت بر محیط زیست ، ویژگی های فیزیکی و شیمیایی نفت ، یادگیری ماشین ، هزینه پاکسازی نشت نفت

نویسندگان

حسین بمانی وندیشی

دانشجوی دکتری، گروه مدیریت محیط زیست، دانشکده کشاورزی، منابع طبیعی و محیط زیست، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

مصطفی پناهی

دانشیار گروه مدیریت محیط زیست، دانشکده کشاورزی، منابع طبیعی و محیط زیست، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران

ناصر عبادتی

دانشیار، گروه زمین شناسی، دانشکده علوم پایه، واحد اسلامشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

هانیه نیکو مرام

استادیار، گروه مدیریت محیط زیست، دانشکده کشاورزی، منابع طبیعی و محیط زیست، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران