بررسی آزمایشگاهی اثر هم زمان دبی جریان و نوع حوضچه آرامش بر الگوی فرسایش بستر در شیب شکن سنگی
سال انتشار: 1405
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 33
فایل این مقاله در 16 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد
- صدور گواهی نمایه سازی
- من نویسنده این مقاله هستم
استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:
شناسه ملی سند علمی:
JR_JNREE-4-13_001
تاریخ نمایه سازی: 21 آبان 1405
چکیده مقاله:
مقدمه: فرسایش بستر در پایین دست سازه های هیدرولیکی، مانند سرریزها و شیب شکن ها، چالشی جدی برای پایداری و ایمنی آن ها محسوب می شود. جریان های پرانرژی می توانند باعث گودشدگی و آسیب به سازه شوند. شیب شکن های سنگی به دلیل سازگاری با محیط زیست، راهکاری موثر برای کاهش انرژی جریان و کنترل فرسایش به شمار می روند، اما عملکردشان به دبی و نوع حوضچه آرامش پایین دست بستگی دارد.
مواد و روش ها: هدف اصلی این پژوهش، بررسی آزمایشگاهی اثر هم زمان دبی جریان و نوع حوضچه آرامش بر الگوی فرسایش بستر در پایین دست یک شیب شکن سنگی و مقایسه عملکرد انواع مختلف حوضچه های آرامش تیپ USBR در کنترل فرسایش است. بدین منظور، آزمایش ها در یک فلوم مستطیلی به طول ۱۲ متر، عرض ۳۰ سانتی متر و ارتفاع ۴۵ سانتی متر انجام شد. مدل شیب شکن سنگی با شیب ۲:۱، ارتفاع ۳۰ سانتی متر و کف مایل فرش شده با مصالح سنگی یکنواخت در بخش میانی فلوم نصب گردید. در پایین دست شیب شکن، بستر متحرک با مصالح دانه ای یکنواخت به طول ۲ متر در نظر گرفته شد. آزمایش ها تحت چهار دبی ۷/۲، ۵/۴، ۵/۹ و ۱۲ لیتر بر ثانیه و برای سه نوع حوضچه آرامش II، III و IV انجام گرفت. پس از رسیدن جریان به شرایط پایدار، هر آزمایش به مدت حدود ۲ ساعت ادامه یافت و تغییرات توپوگرافی بستر با استفاده از متر لیزری برداشت شد. بر اساس داده های به دست آمده، شاخص های کمی شامل حداکثر عمق فرسایش و طول ناحیه فرسایش یافته استخراج و تحلیل گردید.
نتایج و بحث: مقایسه نتایج بیانگر آن است که حوضچه آرامش نوع III در تمامی دبی های مورد بررسی کمترین عمق فرسایش و کوتاه ترین طول ناحیه فرسایش یافته را ایجاد کرده و یکنواخت ترین پروفیل بستر را به همراه داشته است. در مقابل، حوضچه آرامش نوع IV بیشترین حساسیت را نسبت به افزایش دبی نشان داده و در دبی های بالا منجر به فرسایش عمیق تر و گسترده تر بستر شده است. به طور متوسط، مقادیر حداکثر عمق فرسایش و طول ناحیه فرسایش یافته در حوضچه نوع III حدود ۳۰ تا ۴۰ درصد کمتر از حوضچه نوع IV برآورد شد.
نتیجه گیری: نتایج این پژوهش نشان می دهد که فرسایش بستر در پایین دست شیب شکن های سنگی حاصل برهم کنش هم زمان دبی جریان و نوع حوضچه آرامش است و انتخاب مناسب حوضچه آرامش می تواند نقش موثری در کاهش اثرات مخرب افزایش دبی ایفا نماید. بر این اساس، استفاده از حوضچه آرامش نوع III به عنوان گزینه ای مناسب برای کنترل فرسایش بستر در طراحی شیب شکن های سنگی، به ویژه در شرایط دبی متوسط و بالا، توصیه می شود.
کلیدواژه ها:
نویسندگان
سهراب نظری
گروه مهندسی عمران- آب، واحد اقلید، دانشگاه آزاد اسلامی، اقلید، ایران.
ابراهیم علمداری
دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه مهندسی عمران، واحد اقلید، دانشگاه آزاد اسلامی، اقلید، ایران