تحلیل پویایی سیستم برای کاهش مخاطرات زیست محیطی ناشی از بسته بندی در صنعت غذایی

سال انتشار: 1405
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 33

فایل این مقاله در 19 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_JNREE-4-13_005

تاریخ نمایه سازی: 21 آبان 1405

چکیده مقاله:

مقدمه: با افزایش روزافزون مخاطرات زیست محیطی ناشی از بسته بندی در صنایع غذایی، نیاز به طراحی راهکارهایی جهت کاهش این آسیب ها بیش از پیش احساس می شود. مسئله اصلی پژوهش حاضر، پیچیدگی و چندوجهی بودن تعاملات میان عوامل موثر بر مخاطرات زیست محیطی ناشی از بسته بندی در صنایع غذایی است. این تعاملات شامل جنبه های اقتصادی، اجتماعی، نهادی و فناورانه می شود. درک این روابط پیچیده و دینامیکی، که اغلب با تاخیرهای زمانی و حلقه های بازخوردی همراه هستند، از طریق تحلیل های سنتی و تک بعدی امکان پذیر نیست. مواد و روش ها: هدف اصلی این پژوهش، ارائه مدلی پویای سیستمی برای کاهش مخاطرات زیست محیطی ناشی از بسته بندی محصولات غذایی با بهره گیری از روابط علی و بازخوردی میان عوامل کلیدی تاثیرگذار است. پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و از حیث روش، توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر رویکرد دینامیکی سیستم ها می باشد. در بخش کیفی، داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۳۰ نفر از خبرگان دانشگاهی، متخصصان محیط زیست و صنعت بسته بندی گردآوری و با استفاده از تحلیل محتوای کیفی، متغیرهای کلیدی شناسایی گردیدند. سپس، این متغیرها با استفاده از ادبیات پژوهش و الگوی پویاشناسی سیستم ها در قالب حلقه های بازخوردی و روابط علی طراحی شدند. نتایج و بحث: در این پژوهش، پنج حلقه بازخوردی شناسایی و در قالب یک مدل سیستمی مورد تحلیل قرار گرفت. این سیستم تعاملات پیچیده آن ها، دینامیک سیستم کاهش مخاطرات زیست محیطی ناشی از بسته بندی در صنایع غذایی را شکل می دهد. حلقه آموزش و آگاهی مصرف کننده؛ نقش ترویج پذیرش اجتماعی بسته بندی پایدار، حلقه سیاست گذاری و پذیرش فناوری؛ نقش تسریع در نوآوری و بهره گیری از فناوری های سبز، حلقه فشار نهادی و رفتار سازمانی؛ نقش ایجاد فشار از بالا برای اصلاح رفتار سازمانی، حلقه بازیافت و سرمایه اجتماعی؛ نقش اعتمادسازی و مشارکت اجتماعی در مسیر توسعه پایدار، حلقه هزینه–فناوری–تصمیم خرید؛ نقش تعدیل بین نوآوری و رفتار اقتصادی مصرف کننده را شامل می شود. از مجموع ۵ حلقه علی و معلولی، دو حلقه فشار نهادی و رفتار سازمانی و هزینه–فناوری–تصمیم خرید از نوع متعادل کننده و سه حلقه دیگر از نوع تقویتی می باشند. نتیجه گیری: نتایج حاصل از مدل، تاثیر مثبت آگاهی زیست محیطی و مشوق های سیاستی را بر پذیرش فناوری های پایدار و افزایش نرخ بازیافت تایید می کند، که این یافته ها با مطالعات متعدد در زمینه رفتار مصرف کننده و اثرگذاری سیاست ها مطابقت دارد. با این حال، این پژوهش با ارائه یک مدل دینامیکی که تعامل میان عوامل مختلف اقتصادی، اجتماعی، نهادی و فناورانه را ارائه می کند، به تکمیل شکاف های موجود در ادبیات کمک کرده است. بر اساس یافته ها، تقویت حلقه آگاهی و آموزش مصرف کننده توصیه می شود. چرا که نقش حیاتی در شکل دهی به تمایل به خرید پایدار و کاهش پسماند ایفا می کند. مدیران صنایع غذایی باید با تمرکز بر این حلقه، برنامه های جامع و هدفمند آموزشی و اطلاع رسانی را در سطوح مختلف اجرا کنند.

نویسندگان

هادی مهرپور

دانشجوی دکتری گروه مدیریت صنعتی، واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی ، قزوین ، ایران

صادق عابدی

گروه مدیریت صنعتی، واحد قزوین،دانشگاه آزاد اسلامی ، قزوین ، ایران

معصومه دانش شکیب

گروه مدیریت صنعتی، واحد قزوین،دانشگاه آزاد اسلامی ، قزوین ، ایران