بررسی تطبیقی ریشه های گرایش به مکتب رمانتیک در ادبیات معاصر فارسی و عربی

سال انتشار: 1404
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 26

فایل این مقاله در 27 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_CLQAN-19-76_007

تاریخ نمایه سازی: 21 آبان 1405

چکیده مقاله:

ظهور مکتب رمانتیک در ادبیات معاصر فارسی و عربی، واکنشی هنری به تحولات بنیادین قرن نوزدهم و بیستم بود. این جنبش که بر اصالت فرد و احساسات استوار بود، در بستر دگرگونی هایی چون جنبش مشروطه در ایران و نهضت عربی (النهضه) شکل گرفت. پژوهش حاضر با رویکردی تطبیقی و روش توصیفی-تحلیلی، به ریشه یابی زمینه های این گرایش در دو حوزه ادبی فارسی و عربی می پردازد و عوامل مشترک و وجوه افتراق آن را تبیین می کند. یافته ها نشان می دهد گرایش به رمانتیسم در هر دو ادبیات، ریشه در عواملی همسان مانند سرخوردگی های سیاسی، بحران هویت در برابر غرب، و نیاز به زبانی نو دارد. با این حال، این عوامل مشترک نتایج منحصربه فردی به بار آوردند. رمانتیسم فارسی، در پاسخ به بحران هویت ملی، به درون گرایی و بازخوانی میراث عرفانی پناه برد. شاعران ایرانی در مفاهیم عرفانی، معادلی برای طبیعت گرایی و فردگرایی رمانتیک یافتند و آن را با لحنی حسرت بار برای گذشته ای باشکوه درآمیختند. در مقابل، رمانتیسم عربی، به ویژه در آثار شاعران مهجر (مهاجران)، محصول مستقیم تجربه غربت، بیگانگی با جامعه صنعتی و نوستالژی برای وطن بود. در نهایت، این پژوهش نتیجه می گیرد که هرچند هر دو جریان از نارضایتی و الهام از غرب نشات گرفتند، رمانتیسم فارسی هویتی ملی گرا و تاریخ محور یافت، حال آنکه رمانتیسم عربی به گفتمانی فراملی و انسان گرایانه با رنگ مایه های معنوی بدل شد و هر یک مسیر را برای ظهور جریان های مدرنیستی بعدی در ادبیات خود هموار ساختند.

نویسندگان

فرزانه دستمرد

استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.