تحول آفرینی هوش مصنوعی در تعالی آموزشی: واکاوی کاربردهای هوش مصنوعی با رویکردی آمیخته

در سال های اخیر، هوش مصنوعی به یکی از مهم ترین فناوری های تحول آفرین در عرصه آموزش بدل شده و ظرفیت های چشمگیری را برای ارائه خدمات آموزشی شخصی سازی شده و تعاملی فراهم کرده است. با توجه اهمیت بکارگیری چنین فناوری های نوینی در حوزه آموزش، سرمایه گذاری در این حوزه به اولویتی استراتژیک برای موسسات آموزشی تبدیل شده است. به منظور اثربخشی سرمایه گذاری ها، تصمیم گیرندگان می بایست درک روشنی از فرصت ها و کاربردهای چنین فناوری هایی داشته باشند تا بهتر بتوانند جهت گیری ابتکارات مبتنی بر هوش مصنوعی در حوزه آموزش را همسو با اهداف کلان آموزشی سازند. علیرغم رشد محبوبیت مطالعات در این حوزه، طراحی چارچوبی یکپارچه از کاربردهای هوش مصنوعی در حوزه آموزشی که به واکاوی فرصت ها و نیز اولویت بندی آنها پرداخته باشد مورد غفلت واقع شده است. لذا هدف اصلی پژوهش پرکردن شکاف تئوریک با رویکردی آمیخته می باشد که در مرحله اول، به منظور شناسایی و دسته بندی کاربردها علاوه بر مرور مطالعات این حوزه از روش کیفی گروه کانونی بهره گرفته شده است. در مرحله دوم، با استفاده از رویکرد کمی بهترین-بدترین به اولویت بندی کاربردهای شناسایی شده در مرحله قبل پرداخته شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که چارچوب پیشنهادی پژوهش شامل سه لایه اصلی ابزارهای مبتنی بر هوش مصنوعی، کاربردها و ذی نفعان می باشد. دسته بندی اصلی کاربردها به ترتیب اولویت عبارتند از آموزش و یادگیری شخصی سازی شده، ارتباطات و تعاملات هوشمند آموزشی، برنامه ریزی مسیر آموزشی شخصی سازی شده، ارزیابی و بازخور هوشمند و مدیریت و اتوماسیون فرایندهای آموزشی. در این پژوهش با بهره گیری رویکرد آمیخته علاوه بر استخراج تجارب بین المللی و با بهره گیری از جلسات گروه کانونی به واکاوی دانش بومی خبرگان پرداخته شده تا الگویی کل نگرانه از کاربردهای هوش مصنوعی در آموزش طراحی گردد و در نهایت به اولویت بندی آنها پرداخته شده که در ادبیات کمتر به آن پرداخته شده است. چارچوب پیشنهادی به عنوان ابزاری مدیریتی بصیرتی راهبردی برای تصمیم گیران و سیاستگذاران حوزه هوشمندسازی آموزش فراهم سازد.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، آموزش الکترونیک ، آموزش الکترونیک مبتنی بر هوش مصنوعی