بررسی تطبیقی - انتقادی مکانیسم تغییر رفتار در روانشناسی شناختی (الیس، بک و لازاروس) و رویکرد شناختی امام رضا(ع)؛ با تکیه بر روش شناسی بنیادین پارسانیا
سال انتشار: 1405
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 34
فایل این مقاله در 30 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد
- صدور گواهی نمایه سازی
- من نویسنده این مقاله هستم
استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:
شناسه ملی سند علمی:
JR_KALAM-16-3_011
تاریخ نمایه سازی: 21 آبان 1405
چکیده مقاله:
پژوهش حاضر با هدف واکاوی تطبیقی-انتقادی مکانیسم تغییر رفتار در روان شناسی شناختی موج دوم (آرای آلبرت الیس، آرون بک و ریچارد لازاروس) و رویکرد شناختی مستخرج از سنت امام رضا (ع) بر اساس مدل متدولوژیک «روش شناسی بنیادین» حمید پارسانیا سامان یافته است. این پژوهش از حیث هدف، بنیادی-نظری و از حیث روش، تحلیلی-انتقادی با رویکرد کیفی است. داده ها به شیوه اسنادی و فیش برداری از متون کلاسیک روان شناسی شناختی و منابع روایی معتبر (به ویژه حدیث «احیای امر» در عیون اخبار الرضا) گردآوری شده و در دو لایه «بنایی» و «بنیادین» مورد تحلیل قرار گرفته اند .تحلیل یافته ها در لایه بنایی (سطح کارکردی) نشان دهنده هم گرایی ساختاری دو رویکرد در زمینه پذیرش اصل «تقدم شناخت بر رفتار»، تاکید بر «عاملیت و اراده آزاد انسان» و محوریت بخشیدن به «تفکر منطقی» است. با این حال، در لایه های چهارگانه بنیادین (فلسفی)، گسست پارادایمیک عمیقی میان دو مکتب وجود دارد؛ به طوری که رویکرد رضوی در برابر تقلیل گرایی معرفت شناختی (تجربه گرایی)، هستی شناختی (ماتریالیسم و انسان تک ساحتی)، ارزش شناسی (نسبیت گرایی اخلاقی) و غایت شناسی (سازگاری مادی دنیوی) در روان شناسی غربی، واجد ساختاری چندساحتی، وحی بنیاد، فطرت محور، حق مدار و متعالی (تقرب الی الله و نیل به حیات طیبه) است. بر اساس کالبدشکافی فرآیندی حدیث رضوی، مدل چهارمولفه ای «احیای امر» (تعلم، علم، محاسن کلام و اتباع) به عنوان یک نظامواره و پروتکل تربیتی-درمانی برای کاربست در حوزه روان شناسی اسلامی پیشنهاد شد. این مدل نشان می دهد که تحول پایدار رفتار، محصول ارادی بیدارسازی عقول، تغییر طرح واره های عمیق یقینی و جایگزینی باورهای مخدوش با زیبایی های ذاتی و عقلانی کلام وحی است.
کلیدواژه ها:
نویسندگان
طاهره روشن
دانشجوی دکتری، گروه علوم قرآن و حدیث، واحد کازرون، دانشگاه آزاد اسلامی، کازرون، ایران
محمدمهدی مسعودی
استادیار گروه معارف اسلامی، واحد اقلید، دانشگاه آزاد اسلامی، اقلید، ایران
علی اکبر عارف
استادیار گروه الهیات و معارف اسلامی، واحد کازرون، دانشگاه آزاد اسلامی ، کازرون، ایران