واکاوی نقش آموزه لزوم جماعت و پرهیز ازفتنه در واقعه کربلا

هدف: نهضت ها و قیام های تاریخی در بستر اجتماع انسانی شکل می گیرند و از مولفه های فکری، فرهنگی و اجتماعی آن تاثیر می پذیرند. بررسی مبانی اندیشه و آموزه هایی که موجب همراهی یا عدم همراهی مردم با این حرکت ها می شود، برای فهم دقیق علل موفقیت یا ناکامی آن ها ضروری است. پرسش اصلی این پژوهش آن است که بنی امیه چگونه توانست مردم را در برابر قیام امام حسین(ع) به صف آرایی یا سکوت وادارد. روش پژوهش: این تحقیق با رویکرد توصیفی- تحلیلی و بر پایه منابع تاریخی کهن و متون حدیثی، به تحلیل زمینه ها و ابزارهای فکری به کاررفته توسط حکومت اموی پرداخته است. گردآوری داده ها از طریق مطالعات کتابخانه ای و بررسی گزارش های تاریخ نگاران اولیه و متاخر صورت گرفت. یافته ها: یافته ها نشان می دهد که حکومت یزید، علاوه بر بهره گیری از عوامل سیاسی و اجتماعی دیگر، با تاکید بر دو مفهوم کلیدی لزوم همراهی با جماعت و پرهیز از فتنه که پیامبر(ص) و صحابه پیش تر بر آن هشدار داده بودند، زمینه توجیه و انفعال عمومی را فراهم ساخت. این دو پنداره، به عنوان ضرورت عقیدتی برای تبعیت از حاکمیت و دوری از اختلاف، در ذهن مردم تثبیت شد و موجب گردید بخش بزرگی از جامعه، در برابر ستم و ناراستی، موضع حمایتی از قیام نگیرد و نهایتا به عنوان ناظرانی ناراضی از خشونت فرماندار یزید در عراق باقی بماند. نتیجه گیری: نتایج این پژوهش نشان می دهد که کارکرد سیاسی- ایدئولوژیک این مفاهیم در چارچوب مشروعیت بخشی به حکومت و تضعیف انگیزه های اعتراض نقش تعیین کننده ای داشته است.

کلیدواژه ها:

فتنه ، کربلا ، جماعت ، قیام ، بیعت ، طاعت