اثربخشی درمان شناختی رفتاری بر افسردگی و اضطراب بیماران مبتلا به اختلالات مزمن: مرور نظام مند و فراتحلیل کارآزمایی های بالینی در جمعیت ایران

همبودی اختلالات روان شناختی با بیماری های مزمن جسمی، چالشی عمده در حوزه سلامت است. هدف این پژوهش، فراتحلیل اثربخشی درمان های شناختی رفتاری در کاهش اضطراب و افسردگی بیماران مبتلا به اختلالات مزمن در جمعیت ایران بود. روش: در این مطالعه مروری نظام مند و فراتحلیل، جستجوی کلیدواژه های مرتبط در پایگاه های اطلاعاتی ایرانداک، علم نت، پاب مد، ام بیس، وب آو ساینس و اسکوپوس از سال ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۳ انجام شد. فراتحلیل با مدل اثرات تصادفی و روش حداکثر درست نمایی مقید صورت گرفت. برای ترکیب اندازه اثرها، از شاخص تفاضل استانداردشده میانگین ها (g هد جز) استفاده شد. کیفیت مطالعات با معیارهای کاکرین ارزیابی و تحلیل ها با نرم افزار STATA نسخه ۱۸ انجام گردید. از میان مطالعات بررسی شده، ۳۷ پژوهش واجد شرایط وارد فراتحلیل شدند. نتایج نشان داد درمان های شناختی رفتاری اندازه اثر متوسط تا قوی برای افسردگی (۹۲/۱g= -؛ فاصله اطمینان ۹۵% (۵۲/۲ تا ۳۱/۱-) و اضطراب (۸۶۹/۱g= -؛ فاصله اطمینان ۹۵% (۳۰۲/۲ تا ۴۳۷/۱-) داشتند. تحلیل های اولیه تفاوت معنی داری را در اثربخشی انواع مختلف درمان های شناختی رفتاری و نیز بین انواع بیماری های مزمن نشان نداد، هرچند این یافته نیازمند بررسی های بیشتر است. درمان های شناختی رفتاری در کاهش اضطراب و افسردگی بیماران مبتلا به اختلالات مزمن اثربخشی قابل توجهی دارند. با این حال، با توجه به ضعف روش شناختی در اکثر مطالعات بررسی شده، پیشنهاد می شود پژوهش های آتی با تمرکز بر ارتقای کیفیت روش شناختی، حجم نمونه کافی و تصادفی سازی مناسب انجام شوند.

کلیدواژه ها:

افسردگی ، اضطراب ، بیماری مزمن ، درمان شناختی رفتاری ، فراتحلیل