گویش شناسی فارسی کهن: نوشته های جنوبی

یکی از مهم ترین مسائل در حوزه متون کهن فارسی، شناسایی ویژگی های گونه ای یا گویشی و همچنین دسته بندی دقیق آنها و نیز تعیین حوزه(های) جغرافیایی این ویژگی هاست، امری که نه تنها برای درک تاریخ زبان فارسی ضروری است، بلکه در بازسازی مسیرهای گسترش و تعاملات فرهنگی زبانی در ایران نقشی کلیدی دارد. هدف این مقاله تعیین هویت گونه ای/گویشی چند ویژگی زبانی در متون متقدمی است که در جنوب ایران تالیف شده است، یا، چنان که در روند بررسی روشن خواهد شد، به احتمال فراوان در این ناحیه نوشته شده است. برای دستیابی به این هدف، مستقیما به دو متن کهن فارسی به خط عبری پرداخته ایم: گزارش حقوقی فارسی-یهودی از اهواز و ترجمه و تفسیر کتاب ارمیا. تحلیل حاضر با مقایسه چندین متن متقدم دیگر تکمیل شده تا جایگاه گونه ای/گویشی یک ساخت فعلی خاص و چند تحول آوایی مشخص شود. در این پژوهش، افزون بر شناسایی این ویژگی ها، کوشیده شده است که خوانش و استنباط برخی محققان پیشین از واژه ها و عبارات خاص نیز تصحیح شود. در پایان، به یک نکته روش شناختی مهم و غالبا مغفول اشاره می شود که می تواند مسیر پژوهش های آینده در گویش شناسی فارسی کهن را تحت تاثیر قرار دهد.

کلیدواژه ها:

گویش شناسی ، فارسی-یهودی متقدم ، فارسی نو متقدم ، گویش های جنوبی ، شیرازی قدیم ، گویش قدیم کازرون