درباره چند واژه و مفهوم آنها در متون فارسی زردشتی

مجموعه روایات فارسی زردشتی مندرج در روایات داراب هرمزدیار، مشهورترین اثر فارسی زردشتی به نظم و نثر، شامل آداب و رسوم دینی زردشتیان ایران و هند و همچنین روایات اخلاقی، تاریخی و افسانه ای است. در این مقاله به طور اخص سه واژه یا اصطلاح آغار، زادمرگ و استوان در روایت های مجزا بررسی شده و سعی بر آن بوده است که قرائت و معنی این لغات با نگاهی به کارکردشان در متون پهلوی به دست آید. در این میان برای درک درست مفهوم روایات، لغات و اصطلاحات دشوار هر روایت نیز بررسی و شرح شده است. همچنین به بررسی معانی و تلفظ لغات مذکور در فرهنگ های فارسی و پژوهش های دیگر با استناد به شواهدی از متون فارسی زردشتی پرداخته شده است. در این پژوهش با توجه به مستنداتی که در مقاله بدان اشاره شده است درمی یابیم که آغار در روایت فارسی همان اگار پهلوی است که تحول آوایی یافته و در روایت باید به اغار تصحیح قیاسی شود. درباره اصطلاح زادمرگ با توجه به شواهدی از متون فارسی زردشتی مشخص می شود که محل نگهداری متوفی پیش از حمل به دخمه بوده است. درباره واژه سوم نیز با توجه به اطلاعات ریشه شناختی و شواهدی از آن در متون منظوم فارسی زردشتی در محل قافیه، برخلاف آنچه که تاکنون در فرهنگ های فارسی ضبط شده است، تلفظ استوان/ استوان صحیح به نظر می رسد. پژوهش حاضر براساس چهار نسخه روایات داراب هرمزدیار انجام شده است: نسخه خطی کتابخانه مجلس شورای اسلامی، نسخه خطی کتابخانه ملی فرانسه در پاریس و نسخه خطی کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران و همچنین نسخه چاپ سنگی اونوالا.

کلیدواژه ها:

فارسی زردشتی ، روایات داراب هرمزدیار ، آغار ، اغار ، زادمرگ ، زاد و مرگ ، استوان