نظام تخصیص جنس دستوری در گویش ابیانه ای

در این مقاله کوشیده شده است تا براساس دیدگاه کوربت (۲۰۰۵c) توصیفی کامل از نظام تخصیص جنس دستوری گویش ابیانه ای ارائه گردد. این بررسی که نتیجه پژوهش میدانی نگارنده است، بیانگر آن است که ارتباط فراگیر و یک به یکی میان مشخصه جنس دستوری و جنس زیست شناختی وجود ندارد و براساس معیار معنایی، به جز چند استثنا، مانند اسم های خویشاوندی و اسم برخی جانوران اهلی، نمی توان جنس دستوری همه اسم ها را تعیین کرد. همچنین براساس معیار صوری واج شناختی، جنس دستوری فقط سه دسته از اسم ها از صورت آنها آشکار است؛ به این ترتیب که اسم هایی که به واکه /ɑ/ ختم می شوند، مذکرند ولی اسم هایی که به واکه /e/ یا پسوند بی تکیه /-a/ ختم می شوند، مونث محسوب می گردند. پسوند بی تکیه /-a/ مهم ترین و پربسامدترین نشانگر مونث ساز است به طوری که در نظام مطابقه صفت، ضمیر و فعل نیز ظاهر می شود. بنابراین، می توان نظام تخصیص جنس ابیانه ای را بیشتر صوری دانست تا معنایی؛ گرچه در بقیه موارد معیار مشخص و دقیقی نیز وجود ندارد. نکته دیگر ارتباط مقوله جنس با مقوله شمار است. به این معنا که صورت مفرد و جمع اسم های مونث دو گروهی که دارای نشانگر صوری اند، کاملا یکسان است. به عبارت دیگر مقوله شمار در این گروه از اسم ها نمود آشکار ندارد. صورت جمع اسم های مذکر دارای نشانگر صوری، با تبدیل واکه پایانی /ɑ/ به /e/ شکل می گیرد.

کلیدواژه ها:

تخصیص جنس دستوری ، جنس زیست شناختی ، معیارهای معنایی و صوری ، نشانگر صوری ، گویش ابیانه ای