عوامل حالت «دری» و چگونگی ترتیب نحوی آنها در صرف اسم بلوچی امروز

در صرف اسم(declension)، به ویژه در زبان های ایرانی باستان، حالات مختلفی مانند نهادی، رایی، بایی، برایی، دری، ازی، ندایی اعمال می شده اند. بررسی تاریخی زبان های ایرانی از دوره باستان به دوره میانه تا امروز نشان می دهد که با گذشت زمان تغییراتی در نوع عوامل حالات صرفی اسم و نیز دلالت آنها روی داده است. چنان است که بعضی از زبان ها، از جمله فارسی، نشانه های صرف اسم را به عواملی متممی از نوع حروف اضافه تغییر داده اند. در این میان، زبان بلوچی امروز، یکی از زبان-های ایرانی شمالی غربی، مورد توجه است که آثاری از آن حالات صرف اسم را با استفاده از عوامل خاصی می نمایاند. در این پژوهش، عوامل صرف اسم فقط در «حالت دری» با روشی توصیفی مورد بررسی قرار گرفته اند. در پاسخ به این پرسش که عوامل حالت دری در بلوچی امروز کدامند و ترتیب نحوی آنها در همراهی با اسم معمول چگونه است، یافته ها نشان می دهد که این عوامل شامل یک تکواژ وابسته به صورت پسوند –ā و سیزده حرف اضافه و قید به صورت تکواژ مستقل است. سیزده حرف اضافه ساده یا مرکب و قید که بنا بر مورد در موضع پیش یا پس از اسم و همراه یا بدون پسوند –ā به کار می روند، عبارتند از: andar, tah, tōk, ma, ma tah, myān, darmyān, nyām, myanjīn, be, lāp, šam, tal . تنوع این عوامل بیشتر تابع تنوع گویشی زبان بلوچی است و چهار عامل -ā, tah, tōk, ma پرکاربردترند.

کلیدواژه ها:

زبان های ایرانی ، زبان بلوچی ، صرف اسم ، عوامل حالت دری ، ترتیب نحوی