بررسی تنوع گونه ای کنه های سخت در دام های مناطق غرب استان گلستان ۱۴۰۲

سابقه و هدف: کنه های سخت (Ixodidae)، انگل های خارجی اجباری روی انسان و حیوانات هستند و به عنوان ناقل عوامل بیماری زای مهم از نظر پزشکی و دامپزشکی از جمله باکتری ها، ویروس ها، ریکتزیاها، تک یاخته ها و قارچ ها عمل می کنند. شناسایی و ارزیابی تنوع گونه های کنه که دام ها را در مناطق خاص آلوده می کنند، برای کنترل و پیشگیری موثر از بیماری های منتقله از کنه بسیار مهم است. این مطالعه با هدف تعیین تنوع گونه ای کنه های سخت روی دام ها در مناطق غربی استان گلستان برای پشتیبانی از برنامه های نظارت و کنترل انجام شد. مواد و روش ها: این مطالعه توصیفی-مقطعی در چهار فصل از سال ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۳ انجام شد. نمونه های کنه از قسمت های مختلف بدن دام ها در روستاهای شهرستان های کردکوی، بندر ترکمن، بندرگز و گمیشان جمع آوری شدند. کنه ها با استفاده از پنس به صورت زنده و با دقت جدا شده، تحت رطوبت و دمای کنترل شده نگهداری شدند و برای شناسایی جنس و گونه با استفاده از کلیدهای مورفولوژیک به آزمایشگاه حشره شناسی پزشکی دانشگاه علوم پزشکی همدان منتقل شدند. داده های مربوط به محل جمع آوری، زمان، فصل، گونه میزبان و ویژگی های جغرافیایی ثبت و تجزیه و تحلیل شدند. یافته ها: از ۱۱۷۶ دام مورد بررسی، ۲۷۹ مورد (۲۳/۷۲ درصد) آلوده به کنه بودند. در مجموع ۵۳۹ کنه سخت جمع آوری شد که نشان دهنده سه جنس و پنج گونه بودند. جنس ها شامل Hyalomma (۴۶/۰۱ درصد)، Rhipicephalus (۷۸/۳۸ درصد) و Ixodes (۱۵/۲۱ درصد) بودند. Hyalomma marginatum بیشترین فراوانی (۴۱/۷۴درصد) و Hyalomma asiaticum  کمترین فراوانی (۰/۵۶درصد)  را داشتند. استنتاج: این مطالعه تنوع قابل توجه و فراوانی فصلی کنه های سخت، به ویژه Hyalomma marginatum، را در دام های غرب استان گلستان برجسته می کند. این یافته ها بر اهمیت اجرای کنترل هدفمند کنه و نظارت مستمر برای کاهش خطر بیماری های منتقله از کنه در منطقه تاکید می کند.

کلیدواژه ها:

ticks ، hard ticks ، livestock ، Golestan Province ، Hyalomma ، species diversity ، کنه ، کنه های سخت ، دام ، استان گلستان ، هیالوما ، تنوع گونه ای