پلاکت ها در ایمونوترومبوز و ترومبوالتهاب: چشم اندازهای بالینی و درمانی

در نگاه کلاسیک، پلاکت ها سلول های بی هسته ای تلقی می شدند که نقش اصلی آن ها به حفظ هموستاز و جلوگیری از خونریزی محدود بوده است. با این حال، طی دو دهه اخیر، شواهد فزاینده نشان داده اند که پلاکت ها بازیگرانی فعال در نقطه تلاقی انعقاد، التهاب، ایمنی ذاتی و عملکرد عروقی هستند و نقشی محوری در پدیده هایی مانند ایمونوترومبوز و ترومبوالتهاب ایفا می کنند. این تغییر نگرش، درک ما از سازوکارهای بیماری زایی طیف گسترده ای از اختلالات، از جمله سپسیس، سندرم دیسترس تنفسی حاد (ARDS)، سکته مغزی ایسکمیک، بدخیمی ها، آترواسکلروز و آتروترومبوز را گسترش داده است. پلاکت های فعال شده از طریق تعامل مستقیم با نوتروفیل ها، مونوسیت ها و سلول های اندوتلیال، تشکیل تجمعات پلاکت–لکوسیت، فعال سازی اندوتلیوم و تقویت پاسخ های التهابی و انعقادی را تنظیم می کنند. همچنین، تعامل دوسویه پلاکت–نوتروفیل می تواند تشکیل تله های خارج سلولی نوتروفیلی (NETs ) را تحریک کند؛ در حالی که NETs نیز با ایجاد بستری ترومبوژنیک، فعال سازی پلاکت ها و انعقاد را تشدید کرده و چرخه ای خود تقویت شونده از التهاب و ترومبوز ایجاد می کنند. افزون بر این، پلاکت ها با آزادسازی کموکاین ها، میانجی های التهابی و وزیکول های خارج سلولی، قادرند رفتار سلول های ایمنی و اندوتلیوم را در سطح سیستمیک و موضعی تعدیل کنند. این تعاملات پیچیده، پلاکت را از یک عنصر صرفا هموستاتیک به یک تنظیم کننده مهم پاسخ های ایمنی–عروقی تبدیل کرده اند. در این مقاله، نقش پلاکت ها در ایمونوترومبوز و ترومبوالتهاب با تاکید بر تعامل پلاکت–لکوسیت، NETosis، فعال سازی اندوتلیوم، ترومبواینفلامیشن و پیام رسانی وزیکول های خارج سلولی بررسی می شود. همچنین، پیامدهای بالینی این مسیرها، ظرفیت آن ها به عنوان نشانگرهای زیستی و رویکردهای درمانی نوین برای مهار انتخابی ترومبوالتهاب، ضمن حفظ عملکرد ضروری هموستاتیک پلاکت ها، مورد بحث قرار می گیرد

کلیدواژه ها:

platelets ، immunothrombosis ، thromboinflammation ، sepsis ، neutrophil extracellular traps ، HMGB۱ ، extracellular vesicles ، پلاکت ، ایمونو-ترومبوز ، ترومبوالتهاب ، سپسیس ، NET ، HMGB۱ ، وزیکول های خارج سلولی